FAQ
Pytania i odpowiedzi

Czy poradzy są płatne?

Wszytkie porady udzielane w ramach projektu pn. „Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu na terenie powiatu Kolbuszowskiego poprzez zapewnienia bezpłatnego doradztwa prawnego i obywatelskiego dla grup defaworyzowanych” są udzielane bezpłatnie.

Kto może skorzystać z bezpłatnej porady prawnej?

Z bezpłatnej porady prawnej lub obywatelskiej skorzystać może każdy mieszkaniec powiatu kolbuszowskiego będący osobą fizyczną i   posiadający pełną zdolność do czynności prawnych.

Kto jest osobą fizyczną?

Osoba fizyczną jest każdy człowiek od momentu urodzenia aż do śmierci.

Czy firmy lub przedsiebiorstwa moga skorzystac z bezpłatnych porad prawnych?

Realizowany projekt jest skierowany do osób fizyczny nie zaś do firm lub przedsiębiorstw.

W jakich okolicznościach można sporządzić testament szczególny?

Szczególne formy testamentów są zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, takich jak obawa rychłej śmierci, przeszkody niepozwalające lub znacznie utrudniające sporządzenie testamentu zwykłego, podróż polskim statkiem morskim lub powietrznym, czas wojny. W innych wypadkach sporządzenie testamentu w formie szczególnej jest nieważne.

Jedną z form testamentu szczególnego jest testament ustny. Spadkodawca może wyrazić swoją wolę ustnie w obecności przynajmniej 3 świadków, o ile istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy lub zachowanie zwykłej formy testamentu jest wskutek szczególnych okoliczności niemożliwe bądź bardzo utrudnione. Należy pamiętać, że dla ważności testamentu ustnego konieczna jest obecność trzech osób zdolnych do bycia świadkami sporządzenia testamentu. Świadkiem nie może być osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść (a także jej małżonek oraz krewni i powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające w stosunku przysposobienia). Jeżeli jedna z tych osób była świadkiem przy sporządzaniu testamentu, nieważne jest tylko postanowienie testamentu przysparzające jej korzyści. Gdy jednak z okoliczności wynika, że bez tego postanowienia nie zostałby sporządzony testament danej treści nieważny jest cały testament. Nadto świadkiem nie może być ten, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, jest niewidomy, głuchy lub niemy. Osoba będąca świadkiem musi umieć czytać i pisać oraz władać językiem, w którym spadkodawca sporządza testament. Nie może być świadkiem osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Świadkowie muszą być cały czas obecni przy składaniu oświadczenia przez spadkodawcę. Oświadczenie o rozdysponowaniu przedmiotami należącymi do spadku musi pochodzić bezpośrednio od spadkodawcy. Nieważny byłby więc testament odczytany przez jednego ze świadków i tylko zaakceptowany przez spadkodawcę. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie. Spisanie woli spadkodawcy może nastąpić w ciągu jednego roku od złożenia oświadczenia woli przez spadkodawcę. Treść oświadczenia powinna zawierać datę, miejsce złożenia oświadczenia woli oraz datę i miejsce sporządzenie pisma zawierającego to oświadczenie, skoro daty te mogą być różne.

Podpis na stwierdzonym pismem oświadczeniu woli testatora mogą złożyć albo dwaj świadkowie i spadkodawca albo wszyscy świadkowie. Możliwe jest więc spisanie testamentu bez podpisu testatora. W wypadku, gdy treść testamentu nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją stwierdzić w ciągu 6 miesięcy od dnia otwarcia spadku przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków, jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Sporządzenie testamentu w formie szczególnej uzasadnione jest szczególnymi okolicznościami. W związku z tym, po ustaniu tych okoliczności obowiązywanie testamentu sporządzonego w szczególnych warunkach byłoby niewłaściwe. Tak też postanawia kodeks cywilny. Zgodnie z jego przepisami testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg tego terminu ulega zawieszeniu na okres, w którym spadkodawca nie miał możliwości sporządzenia testamentu w formie zwykłej.

Dostęp do informacji publicznej?

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) pomimo, że weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. jest mało znana.

Ustawa ta daje szerokie możliwości uzyskiwania informacji o działaniach organów władzy. W myśl ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Zgodnie z tą ustawą każdemu przysługuje prawo do informacji publicznej.

Prawo to obejmuje: uzyskanie informacji, wgląd do dokumentów urzędowych, dostęp do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.

Do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

Udostępnianie informacji publicznej następuje w drodze:

- ogłaszania informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP),

- na wniosek,

- wyłożenia lub wywieszenia lub zainstalowanie odpowiedniego urządzenia w miejscach ogólnie dostępnych,

- wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów

- udostępniania materiałów dokumentujących te posiedzenia.

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Informację publiczną można uzyskać poprzez Biuletyn Informacji Publicznej (BIP), korzystając ze strony internetowej www.bip.gov.pl.

Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek. Pisemny wniosek należy złożyć do podmiotu (urzędu), od którego chcemy uzyskać informację. We wniosku należy określić jaką informację chcemy uzyskać, w jakiej formie ma być nam udostępniona (np. dostęp do przeglądania informacji, kserokopia, pliki komputerowe) oraz w jakiej formie ma być nam przekazana (np. odbiór osobisty, przesłanie pocztą, przesłanie pocztą elektroniczną). Podmiot, który udostępnia informację jest zobowiązany zapewnić możliwość kopiowania albo jej wydruk lub przesłania informacji albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji (np. płyta CD).

Informacja publiczna powinna być udostępniona bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku. W wyjątkowych sytuacjach termin ten może być przedłużony do 2 miesięcy od daty złożenia wniosku. O powodach opóźnienia i o terminie udostępnienia informacji powinniśmy zostać poinformowani.

Informacja, która może być udostępniona niezwłocznie jest udostępniania w formie ustnej lub pisemnej. W takiej sytuacji ustawa nie wymaga pisemnego wniosku. Wystarczy bezpośredni kontakt, rozmowa telefoniczna, e-mail.

Zasadą jest, że informacja publiczna jest udostępniania nieodpłatnie. Z wyjątkiem sytuacji gdy podmiot, który ma udostępnić informację ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia i koniecznością przekształcenia jej w formę wskazaną we wniosku. Wtedy podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Jeżeli wnioskodawca nie chce ponieść tych kosztów może w terminie 14 dni wycofać wniosek lub zmienić wniosek w zakresie formy udostępnienia informacji.

Dostęp do informacji publicznej może być realizowany też poprzez wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Posiedzenia tych władz są jawne. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń, stenogramów obrad, materiałów audiowizualnych lub teleinformatycznych rejestrujących w pełni te obrady.

Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji. Decyzja ta tak jak każda decyzja administracyjna musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Od decyzji przysługuje odwołanie w terminie 14 dni.

Czy jest mozliwość otrzymania odszkodowania za szkody spowodowane uszkodzoną nawierzchnią na drogi publicznej?

Ostatnim czasem nie lada osiągnięciem dla kierowców użytkujących nasze polskie drogi jest przebycie chociażby kilkukilometrowej trasy bez „zaliczenia” kontaktu naszego auta z dziurą w jezdni. To koszmar dla kierowców, który przekłada się na uszkodzenie naszych samochodów a co za tym idzie na uszczuplenie naszych portfeli – koszty usług w serwisach samochodowych relatywnie są bardzo wysokie. A przecież chociażby jednorazowy kontakt naszego auta z uszkodzoną nawierzchnią może uszkodzić zawieszenie, pogiąć felgę, przebić oponę, uszkodzić układ kierowniczy czy miskę olejową. Oczywiście katalog uszkodzeń może być znacznie większy a nawet niejednokrotnie w sposób pośredni wpływa na spowodowanie kolizji drogowej.

Natomiast, gdy spotka nas już ta „przyjemność” rodząca skutki, o których mowa powyżej rodzi się pytanie czy za naprawę powstałych uszkodzeń trzeba płacić z własnej kieszeni?

Co do zasady prawo w takich sytuacjach stoi po stronie kierowcy (poszkodowanego). Generalną zasadą jest jednak to, że musi on udowodnić, iż uszkodzenie zostało spowodowane przez nieoznaczoną dziurę w drodze i może domagać się odszkodowania. W przypadku, gdy zarządca drogi odpowiednio oznaczy drogę, np. zamieści znaki ostrzegające o wybojach, koleinach, uskokach lub innych mankamentach nawierzchni szanse na uzyskanie przez nas odszkodowania są znacznie mniejsze. W takich sytuacjach zarządca drogi ma możliwość uwolnić się od odpowiedzialności i może argumentować, że kierowca nie zachował należytej ostrożności lub nie dostosował prędkości do stanu drogi, mimo że został odpowiednio poinformowany (ostrzeżony) o złym stanie drogi.
Sytuacja jest zupełnie inna, gdy uszkodzenia powstały przez nawierzchnię, która nie została właściwie oznaczona. W takiej sytuacji musimy w sposób odpowiedni zabezpieczyć dowody, jakie uda nam się zgromadzić na miejscu zdarzenia. Najlepiej postarać się o właściwą notatkę policji czy też straży miejskiej sporządzonej na okoliczność zdarzenia, gdzie opisany zostanie stan faktyczny jak również rodzaj uszkodzeń. Co więcej w takich sytuacjach pomocne mogą nam być zeznania świadków zdarzenia czy też dokumentacja fotograficzna. W przypadku, gdy z przyczyn od nas niezależnych przybycie w/w funkcjonariuszy na miejsce zdarzenia jest niemożliwe, lub będzie implikowało skutek w postaci kilku godzin oczekiwania możemy sami dokładnie opisać miejsce i czas zdarzenia, jak również zniszczenia nawierzchni, które miały bezpośredni wpływ na uszkodzenie samochodu. Kolejnym etapem jest właściwe postępowanie w trakcie naprawy naszego samochodu. Należy pamiętać, iż musimy zbierać wszelkie faktury (również za jego holowanie) za wymienione części w tym koszty naprawy. Niejednokrotnie instytucja odpowiadająca za daną drogę kwestionuje zasadność jak również sam fakt wymiany poszczególnych części w takich sytuacjach nie zaszkodzi posiadać stare uszkodzone elementy jako dowód w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie również bardzo pomocna może być ekspertyza biegłego rzeczoznawcy.

Z tak skompletowaną dokumentacją winniśmy się zgłosić do zarządcy drogi. A tak na marginesie należy wskazać, iż często pojawi się problem już przy jego ustaleniu. Tym samym za drogi oznaczone jedno lub dwucyfrowymi symbolami, ekspresowe oraz autostrady odpowiada Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, natomiast za zarządzanie wieloma odcinkami dróg krajowych na władze lokalne odpowiednio województwa, powiaty i gminy.
Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat, a instytucje, które odpowiadają za daną drogę lub ich firmy ubezpieczeniowe mają zakreślony 30 dniowy termin na rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie.

W przypadku braku akceptacji dla naszych roszczeń swoje odszkodowanie możemy dochodzić w sądzie.

Emerytura w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Kilka najczęściej w praktyce pojawiających się zagadnień związanych z tym tematem.

Co to jest praca w warunkach szczególnych?

Nie należy mylić, ani utożsamiać pracy w warunkach szkodliwych z pracą w warunkach szczególnych. Pierwsza wynika z przekroczenia norm dotyczących warunków pracy, druga, która jest przedmiotem naszego zainteresowania, stanowi podstawę do ubiegania się o emeryturę w obniżonym wieku. Decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu danej pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych ma okoliczność czy praca taka ujęta jest we właściwym wykazie. Podstawowe wykazy znajdują się w rozporządzeniu rady ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dodatkowe, mające charakter precyzujący, zawarte są we właściwych zarządzeniach resortowych. Reasumując, decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu wykonywanej przez nas pracy jako pracy w warunkach szczególnych będzie miała jej tożsamość z pracą zamieszczoną w w/w wykazach.

 

Przesłanki

Przesłanki nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych określa art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym zakresie wskazać należy przede wszystkim na takie przesłanki jak:

- okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych, przed dniem 1 stycznia 1999 r.,

- nieprzystąpienie do OFE albo złożenie wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa,

- rozwiązanie stosunku pracy (jeżeli pozostajemy nadal w stosunku pracy).

 

Procedura odwoławcza

Procedura odwoławcza rozpoczyna się w momencie, kiedy zostanie nam doręczona decyzja ZUS odmawiająca prawa do emerytury (warto odnotować datę jej doręczenia, gdyż od niej liczymy termin do wniesienia odwołania). Termin do wniesienia odwołania wynosi jeden miesiąc. Odwołanie wnosimy do właściwego terytorialnie sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, jednak za pośrednictwem ZUS, czyli składamy odwołanie w jednostce ZUS lub w formie listu zwykłego poleconego adresowanego na ZUS. W odwołaniu należy wskazać okoliczności, które w naszej ocenie stanowią o wadliwości skarżonej decyzji, warto również przytoczyć wnioski dowodowe na poparcie naszych twierdzeń (np. świadków). Po wniesieniu odwołania pozostaje już tylko oczekiwać na wezwanie z właściwego sądu, w którym wskazany będzie termin oraz sala w której przeprowadzona zostanie rozprawa w przedmiocie naszego odwołania.

 

Jak założyć spółdzielnię socjalną?

Spółdzielnia socjalna jest pierwszą w Polsce formą prawną, która łączy w swojej działalności funkcje ekonomiczne i społeczne. O szczególnym charakterze spółdzielni socjalnej decydują: grupy osób, które mogą założyć spółdzielnię, prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę jej członków oraz cele społeczne, jakie spółdzielnia socjalna ma realizować, którymi są społeczna i zawodowa reintegracja jej członków. Spółdzielnie socjalne stanowią specyficzny podmiot na rynku pracy, ze względu na preferowanie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz założenia dot. funkcjonowania i inicjatywny charakter ich powstawania, a także ze względu na zasadę partycypacyjnego, demokratycznego charakteru zarządzania, według których spółdzielnia jest zrzeszeniem ludzi a nie kapitału, co wynika z ogólnych zasad ruchu spółdzielczego. Spółdzielnie socjalne, podobnie jak inne spółdzielnie oraz podmioty ekonomii społecznej w Polsce, podlegają jak każde przedsiębiorstwo przepisom prawa pracy, prawa podatkowego, ustawie o rachunkowości, itp. Oznacza to, że spółdzielnie socjalne prowadząc działalność gospodarczą, rozliczają się na zasadach rachunku ekonomicznego. Za swoje zobowiązania odpowiadają całym swym majątkiem. Natomiast członkowie spółdzielni socjalnej za jej zobowiązania nie odpowiadają. Uczestniczą jednak w pokrywaniu jej strat do wysokości zadeklarowanych udziałów. Zgodnie z obowiązującym prawem spółdzielnię socjalną mogą założyć zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Jeżeli założycielami są osoby fizyczne to ich liczba nie może być mniejsza niż 5 a większa niż 50 osób. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. Nr 94, poz. 651 z późn. zmianami) „ zapisano, iż w kręgu osób upoważnionych do założenia spółdzielni socjalnej znajdują się: osoby bezrobotne, osoby uzależnione od alkoholu lub narkotyków oraz innych środków odurzających, po zakończeniu leczenia, - bezdomni, którzy realizują indywidualny program wychodzenia z bezdomności,- byli więźniowie, mający trudności w integracji ze środowiskiem,- osoby chore psychicznie, - uchodźcy mający problemy z integracją, - niepełnosprawni, oraz inne osoby wyżej nie wymienione pod warunkiem, że ich liczba nie przekracza 50% ogólnej liczby założycieli. W przypadku zakładania spółdzielni socjalnej przez osobę prawną, konieczne jest, aby utworzona spółdzielnia socjalna założona została, przez co najmniej dwie instytucje rekrutujące się spośród: organizacji pozarządowych, jednostki samorządu terytorialnego, kościelne osoby prawne. Gdy osoby prawne założą spółdzielnię socjalną, niezbędne jest, aby zobowiązały się one do zatrudniania co najmniej 5 osób spośród wymienionych wskazanych powyżej od zarejestrowania spółdzielni w Krajowym Rejestrze Sądowym. Kolejno należy wskazać, iż można przystąpić do spółdzielni socjalnej już istniejącej. I tak członkami spółdzielni socjalnej, z chwilą zarejestrowania jej w KRS stają się zarówno jej założyciel, jak i osoby przystępujące do spółdzielni już istniejącej. Członkostwo w spółdzielni socjalnej, zgodnie z zapisami obowiązującej ustawy, mogą nabyć: osoby fizyczne uprawnione do założenia spółdzielni socjalnej, które posiadają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, inne osoby, pod warunkiem, że ich praca na rzecz spółdzielni socjalnej wymaga szczególnych kwalifikacji, których nie posiadają pozostali członkowie spółdzielni i ich liczba nie przekracza 50% ogólnej liczby członków spółdzielni, organizacje pozarządowe, kościelne osoby prawne i jednostki samorządu terytorialnego.

Komu należy się renta socjalna?

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268 z późn. zm.) reguluje zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej.

Renta socjalna przysługuje z powodu całkowitej niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.

Renta socjalna może być:

1) stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała;

2) okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. W takim przypadku renta socjalna okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji.

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy, ale ta całkowita niezdolność do pracy musi być skutkiem naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

1) przed ukończeniem 18. roku życia;

lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia (pod pojęciem szkoły należy rozumieć szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadgimnazjalną, szkołę ponadpodstawową, tj. szkołę średnią, zasadniczą szkołę zawodową, zasadniczą szkołę przyzakładową; bez względu na to czy szkoła ta ma charakter szkoły publicznej, czy niepublicznej; za naukę w szkole wyższej uważa się naukę w systemie dziennym, wieczorowym, zaocznym, eksternistycznym, a także naukę w charakterze wolnego słuchacza);

lub

3) w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej (bez ograniczeń wiekowych).

Istotne jest, że naruszenie sprawności organizmu musi nastąpić w którymś z wyżej wymienionych okresów, natomiast całkowita niezdolność do pracy, będąca następstwem takiego naruszenia, może powstać później np. w okresie ubiegania się rentę socjalną.

Np. jeżeli osoba ubiegająca się o rentę socjalną doznała naruszenia sprawności organizmu w wieku 18 lat, w trakcie nauki w szkole, nabywa ona prawo do renty socjalnej, nawet wtedy gdy całkowita niezdolność do pracy spowodowana tym naruszeniem powstała dopiero w wieku 30 lat.

Prawo do renty socjalnej przysługuje obywatelowi polskiemu lub w określonych sytuacjach także cudzoziemcowi pod warunkiem zamieszkiwania i przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Renta socjalna nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury, uposażenia w stanie spoczynku, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej lub pobierającej świadczenie o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych, renty strukturalnej, a także osobie uprawnionej do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Renta socjalna nie przysługuje osobie będącej właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 ha przeliczeniowych. Osobie będącej współwłaścicielem nieruchomości rolnej nie przysługuje renta socjalna, jeśli udział tej osoby przekracza 5 ha przeliczeniowych.

Renta socjalna nie przysługuje również za okres tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności. Osoba tymczasowo aresztowana lub odbywająca karę pozbawienia wolności jest obowiązana niezwłocznie powiadomić właściwy organ wypłacający rentę socjalną o tymczasowym aresztowaniu lub o odbywaniu kary pozbawienia wolności. Obowiązek ten spoczywa również na dyrektorze aresztu lub zakładu karnego.

Osobie tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności samotnie gospodarującej, nieposiadającej innego przychodu i niemającej prawa do renty rodzinnej, która jest właścicielem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub która jest najemcą lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy, innych jednostek samorządu terytorialnego albo stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, może być wypłacane 50 % kwoty renty socjalnej, jeżeli zobowiąże się pisemnie, że z kwoty tej będzie dokonywała opłat z tytułu czynszu lub innych należności za lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), a w lokalu (domu jednorodzinnym) nie przebywają inne osoby.

Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się na podstawie wniosku osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego.

Wniosek o rentę socjalną składa się - wraz z wymaganymi dokumentami - do właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o rentę socjalną, jednostki organizacyjnej ZUS.

Eksmisja małżonka przy rozwodzie i separacji

Istnieją dwie procedury, które stwarzają możliwość eksmisji byłego małżonka, tj.:

a) określona w art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stosowana w wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie; sąd w takiej sytuacji może nakazać w wyroku rozwodowym jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka,

b) określona ustawą o ochronie praw lokatorów – współlokator może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, byłego małżonka lub innego współlokatora tego samego lokalu, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.

Rażąco naganne postępowanie uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie może przejawiać się m.in. nadużywaniem alkoholu czy wszczynaniem awantur.

Eksmisja na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Przepis art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego określa pojęcie mieszkania wspólnego nie obejmujące mieszkania należącego do osobistego majątku tego z małżonków, przeciwko któremu skierowane jest żądanie orzeczenia eksmisji, jak również mieszkania przydzielonego takiemu małżonkowi wyłącznie w związku ze sprawowaną przez niego funkcją, a w szczególności mieszkania tzw. funkcyjnego.

Prawomocne orzeczenie eksmisji jednego z małżonków powoduje utratę przez niego przysługującego mu dotychczas prawa zamieszkiwania w mieszkaniu i zachowanie prawa do dalszego zamieszkiwania tylko przez drugiego z małżonków. Dlatego też wzgląd na dobro i ochronę rodziny, w wypadku rażąco nagannego zachowania się małżonka, może przemawiać za orzeczeniem eksmisji także wtedy, gdy opuścił on przejściowo wspólne mieszkanie, nie zrywając jednak więzi prawnej wynikającej z zachowania tytułu do tego mieszkania.

Wyjątkowy wypadek, o którym mowa w omawianym artykule, może wystąpić również w sytuacji, gdy rażąco naganne zachowanie się małżonka wobec drugiego z małżonków, uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie rozwiedzionych małżonków, wprawdzie już ustało, ale w dalszym ciągu istnieje zagrożenie wystąpienia takiego zachowania (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1998 r., sygn. akt: 329/98, Lex Polonica).

Jeżeli eksmisji nie orzeczono w wyroku rozwodowym, każde z rozwiedzionych małżonków może żądać eksmisji drugiego z nich jedynie z powołaniem się na podstawy przewidziane w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Eksmisja na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.

Podstawą prawną nakazania eksmisji byłego małżonka jest art. 13 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli lokator wykracza w sposób rażący bądź uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku, inny lokator lub właściciel innego lokalu w tym budynku może wytoczyć powództwo o rozwiązanie przez sąd stosunku prawnego uprawniającego do używania lokalu (np. umowy najmu) i nakazanie jego opróżnienia. Natomiast współlokator może wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji małżonka, rozwiedzionego małżonka bądź innego współlokatora tego samego lokalu, jeśli ten swoim rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie

Powyższe powództwo wnosi się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości .

Rażąco naganne zachowanie byłego męża należy w pozwie wykazać, w związku z czym – jeżeli jest się w posiadaniu takich dokumentów – należy dołączyć informację z policji o przeprowadzonych interwencjach. Poważne zdarzenia związane z naruszeniem spokoju, porządku publicznego, czy spoczynku nocnego, policja powinna bowiem odnotować w książce zdarzeń swej jednostki (na podstawie art. 51 Kodeksu wykroczeń może nastąpić również skierowanie przeciwko osobie powodującej takie naruszenia wniosku do sądu o ukaranie). Taka informacja z policji w toku dalszego postępowania sądowego będzie stanowić potwierdzenie rażąco nagannego zachowania byłego małżonka, co już jest podstawą do nakazania przez sąd eksmisji.

Eksmisję przeprowadzić może jedynie komornik sądowy; Nie istnieje możliwość dokonania eksmisji „na bruk” - bez wskazania lokalu lub pomieszczenia do którego eksmitowani mają się wyprowadzić (jeżeli sąd w postępowaniu eksmisyjnym zasądził prawo do lokalu socjalnego, eksmisja musi się odbyć do lokalu socjalnego wskazanego przez gminę, w innym wypadku musi zostać przynajmniej wskazane pomieszczenie tymczasowe). W okresie od 1 listopada do 31 marca nie dokonuje się eksmisji do pomieszczeń tymczasowych (legalne jest natomiast eksmitowanie do lokali socjalnych i zastępczych) – procedura eksmisyjna musi zostać przerwana do końca okresu ochronnego. Powyższe zasady dotyczą lokatorów, którzy podlegają ustawie o ochronie praw lokatorów.

Zgodnie z uregulowaniami prawnymi przewidzianymi przez kodeks postępowania cywilnego Komornik ma obowiązek wezwania eksmitowanego do dobrowolnego opuszczenia lokalu w wyznaczonym terminie. Dopiero, gdy termin ten upłynął a eksmitowany nadal pozostaje w lokalu, komornik przystępuje do czynności eksmisyjnych.

Rzeczy znajdujące się w lokalu, z którego ma nastąpić eksmisja zostają usunięte przez komornika/egzekutora i zwrócone eksmitowanemu. Jeżeli eksmitowany nie może odebrać lub odmawia przyjęcia swoich rzeczy komornik / egzekutor ustanawia dozorcę i oddaje mu rzeczy na przechowanie na koszt eksmitowanego (albo zarządza ich przeniesienie do przyznanego mu lokalu).

Jeśli eksmitowany nie odbierze swoich rzeczy na wezwanie dozorcy, wówczas sąd może zarządzić ich sprzedaż.

Eksmisja może się odbywać pod nieobecność osoby, która ma być eksmitowana, ale tylko wtedy, gdy jej nieobecność jest nieusprawiedliwiona albo gdy zachowuje się ona niewłaściwie w stosunku do komornika.

Jakie ma szanse na uzyskanie zachowku?

Pani Maria odziedziczyła w drodze testamentu majątek po swoich dziadkach, lecz w ostatnim czasie pojawiła się jej ciocia (córka dziadków) i domaga się pieniędzy od Pani Marii z tytułu zachowku. Jakie ma szanse na uzyskanie zachowku?

Zgodnie z obowiązującym w Polsce ustawodawstwem są dwie drogi powołania do spadku: testament i ustawowe reguły dziedziczenia, które stosuje się, gdy zmarły nie pozostawił testamentu. Zgodnie z regułami ustawowymi do spadku po wdowie lub wdowcu w pierwszej kolejności powołane są jego dzieci. Dopiero, gdyby dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku albo odrzuciło spadek, udział spadkowy, który by mu przypadał, przechodzi na jego dzieci (art. 931 k.c.). Oznacza to, że do ewentualnego spadku po Pani dziadkach w pierwszej kolejności powołana byłaby Pani mama ( zakładam, że córka babci) i jej siostra. Każdemu z nich przypadłaby połowa majątku dziadków.

W przypadku dziedziczenia testamentowego powołane do spadku są osoby wymienione w testamencie. Zgodnie z art. 991 par. 1 k.c. jeśli dziecko spadkodawcy zostało w nim pominięte albo otrzymało mniej niż dostałoby, gdyby testamentu nie było, to ma prawo domagać się od spadkobiercy powołanego w testamencie zapłaty zachowku, czyli połowy tego, co dostałoby, gdyby zmarły nie zostawił testamentu .

Należy jednak przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2004 r. (sygn. akt II CK 444/2002). Sąd stwierdził, że roszczenie z tytułu zachowku przysługuje nie tylko wtedy, gdy zmarły pozostawił testament, ale również wtedy, gdy ma miejsce dziedziczenie ustawowe. W sprawie, którą rozpoznawał SN stwierdził, że prawo spadkowe zapewnia członkom najbliższej rodziny spadkodawcy, uprawnionym do zachowku, uzyskanie określonej korzyści ze spadku niezależnie od woli spadkodawcy, nawet jeśli spadkodawca pozbawił ich tej korzyści przez dokonanie darowizny. O tym, czy osobie uprawnionej do zachowku zgodnie z art. 991 par. 1 k.c. przysługuje roszczenie o zapłatę zachowku, nie decyduje sposób powołania do spadku, lecz to, czy otrzymała ona należny zachowek w postaci powołania do spadku, zapisu lub darowizny uczynionej przed śmiercią – wynika z orzeczenia SN.

Biorąc pod uwagę obowiązujące w tym zakresie przepisy kodeksu cywilnego Pani ciocia ma prawo żądać od spadkobierców testamentowych zachowku w wysokości połowy tego co dostałby, gdyby było dziedziczenie ustawowe.

Wypłaty zachowku można żądać w ciągu trzech lat od otwarcia spadku, czyli daty śmierci spadkodawcy. Jeżeli nie będzie Pani chciała jej zapłacić może wystąpić przeciwko Pani z powództwem do sądu cywilnego.

Na wystąpienie do sądu przeciwko spadkobiercom o wypłatę zachowku ma tylko trzy lata, licząc od daty ogłoszenia testamentu. Testament będzie zapewne ogłoszony na pierwszej rozprawie przed sądem w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku.

Na koniec istotna informacja: uprawnionemu do zachowku dziecku spadkodawcy zalicza się na należny zachowek nie tylko darowizny, które dostał od spadkodawcy, ale też poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku (art. 996-997 k.c.).

Przy obliczaniu zachowku pewnych darowizn nie dolicza się do spadku. Chodzi o drobne darowizny oraz darowizny dokonane przez spadkodawcę wcześniej niż 10 lat przed śmiercią na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 par. 1 kc ).

Zachowek od spadkobierców wskazanych w testamencie można dostać w pieniądzu, ale także można się zgodzić na przekazanie z tego tytułu jakiegoś przedmiotu, nieruchomości itp. należących do schedy.

Warto zaznaczyć, że jeśli spadkobiercy nie uchylają się od wypłacenia zachowku, można rzecz załatwić polubownie, bez angażowania sądu, zawierając stosowną umowę, najlepiej w formie aktu notarialnego. Można też po wniesieniu sprawy do sądu zawrzeć ugodę przed tym sądem.

Choć nie ma przepisu, który mówiłby wprost, że art. 928 k.c. stosuje się także do osoby, która nie jest spadkobiercą, lecz tylko uprawnionym do zachowku, to w nauce prawa przeważa pogląd, że także uprawniony do zachowku może być całkowicie pozbawiony schedy wskutek uznania go za niegodnego dziedziczenia.

Spadkobierca, a według tych poglądów również uprawniony do zachowku, może być uznany za niegodnego w trzech następujących wypadkach:

- gdy dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

- gdy podstępem lub groźbą skłonił go do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził w sporządzeniu lub odwołaniu ostatniej woli;

- gdy umyślnie ukrył lub zniszczył, podrobił lub przerobił testament spadkodawcy albo świadomie skorzystał z testamentu podrobionego lub przerobionego przez inną osobę.

Nie jest dopuszczalne uznanie spadkobiercy za niegodnego z innych przyczyn niż wskazane, np. z powodu pijaństwa, notorycznego uchylania się od pracy, notorycznego popadania w konflikt z prawem albo uporczywego niewypełniania wobec niego obowiązków rodzinnych, co mogłoby stać się przyczyną wydziedziczenia, gdyby taka była wola spadkodawcy.

Odtwarazanie muzyki na weselach w świetle prawa autorskiego

W nawale weselnych przygotowań wybór muzyki i orkiestry, która będzie przygrywać do tańca należy może nie do najważniejszych, ale do istotnych problemów młodej pary. Rzadko jednak młoda para zdaje sobie sprawę, że decydując się na muzykę na weselu wkracza w sferę prawa autorskiego. Jej problemy będą różne w zależności od tego czy wesele odbywać będzie się w domu przy magnetofonie i w kręgu krewnych, powinowatych i najbliższych przyjaciół czy też w restauracji lub w domu weselnym w szerszym gronie i z udziałem orkiestry.

Pewnym jest, że domowe wesele przy odtwarzaczu CD w kręgu wyłącznie rodziny zwolnione jest z jakichkolwiek obowiązków wobec twórców, artystów wykonawców i producentów.

Mniejszy też kłopot będzie, gdy całość organizacji wesela powierzymy Domowi Weselnemu, restauracji lub u nich wynajmiemy salę.
Zarobkowe udostępnianie pomieszczeń w celu organizowania imprez z wykorzystaniem utworów objętych ochroną prawa, przeważnie poprzez ich wykonywanie lub odtwarzanie podczas wesel, jest wkroczeniem w autorskie prawa majątkowe opisane w art.17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 80 z 2000 r. poz.904 , Dz. U. Nr 197 z 2002 r. poz. 1661, Dz. U. Nr 91 z 2004 r. poz. 869). Na treść autorskich praw majątkowych  opisanych właśnie w art. 17 cyt. ustawy składa się wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Przenosząc treść tego uprawnienia na obowiązki użytkowników, można powiedzieć, że wyłącznie za zgodą twórcy można korzystać z jego utworu. W świetle powyższego wykonywanie lub odtwarzanie poszczególnych utworów wymaga uzyskania zezwolenia uprawnionych i nie wyczerpuje zwolnienia z art.23 ustawy (użytek osobisty).

Art.23 dotyczy tylko takiego korzystania z utworów w gronie osób będących w związku osobistym np.: krewnych, powinowatych, bliskich przyjaciół, które ma charakter nieodpłatny a więc nikt bezpośrednio ani pośrednio nie odnosi z tego korzystania żadnych korzyści. Odpłatne udostępnianie pomieszczeń, lokali na organizację imprez np.: wesel, których nieodłączną częścią jest korzystanie z cudzej twórczości (muzyki) wskazuje na co najmniej pośredni związek zarobku z tym korzystaniem. W tym kontekście nawet ceremonie religijne w tym ślub kościelny, przy okazji których osiągane są pośrednio lub bezpośrednio korzyści majątkowe lub artyści wykonawcy otrzymują wynagrodzenie, nie są zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich organizacje i zapłaty wynagrodzeń autorskich (art.31 ustawy).
W myśl art.35 ustawy nawet wypełnienie przesłanek art.23 (użytku prywatnego) nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy. Zarobkowanie przy okazji korzystania z utworów muzycznych podczas imprez weselnych przez wynajmującego pomieszczenia lub restauratora lub zespół muzyczny wkracza w interesy majątkowe twórców i bez ich twórczości muzycznej to zarobkowanie nie byłoby możliwe i wymaga uzyskania na takie korzystanie zezwolenia Stowarzyszenia Autorów ZAiKS a w przypadku odtwarzania np.: z płyt przez prowadzącego wesele DJ-a także organizacji chroniących prawa artystów wykonawców i producentów.

Należy również zwrócić uwagę, że odpowiedzialność za naruszenie autorskich praw majątkowych ponosi nie tylko bezpośredni sprawca, np.: wykonawca utworu, ale również osoby określone art. 422 kodeksu cywilnego tj.  kto nakłonił, był pomocny, świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Z uwagi na powyższe prowadzący działalność polegająca na udostępnianiu pomieszczeń lub organizowaniu w pełni imprez weselnych lub innych rodzinnych i okazjonalnych itp., podczas których wykorzystywana jest chroniona muzyka, zobowiązani są do zawarcia umowy licencyjnej na korzystanie z utworów muzycznych. Dom Weselny, restauracja prowadząc zawodowo działalność usługową dotyczącą organizacji wesel zobowiązana jest do zalegalizowania wszelkich aspektów świadczonej usługi. Nie oznacza to wcale, że kosztami wynagrodzeń autorskich nie zostaną obciążeni państwo młodzi (a najlepiej teściowa) w rachunku za całą usługę weselną.

W sytuacji, gdy nowożeńcy zdecydują się samodzielnie organizować wesele i oni angażują kapelę, oczywiście płacąc jej za granie, to także oni są odpowiedzialni za uzyskanie zezwolenia (licencji) na korzystanie z utworów i zapłatę wynagrodzeń autorskich (tzw. tantiem) za wykonane utwory. Taką licencję może posiadać także kapela i ona odprowadzić tantiemy za wesele. Warto jednak żeby państwo młodzi to sprawdzili. W przypadku kapeli świadczącej usługi weselne też może znaleźć zastosowanie w/w art. 422 kc i zasada pierwszorzędnej odpowiedzialności profesjonalisty parającego się określonymi usługami. Tak więc kapela zawodowo i regularnie świadcząca usługę muzyczną na weselach powinna posiadać licencję ZAIKS na wykonywanie utworów i odprowadzać wynagrodzenia autorskie za granie na weselach, bez względu na to gdzie się to granie odbywa.

Przywilejem twórcy, posiadającego tzw. wyłączne prawa do swego utworu, jest możliwość zgłoszenia roszczenia z tytułu naruszenia jego praw autorskich do każdego, kto z tego naruszenia skorzystał choćby pośrednio.
Jednocześnie należy uprzedzić, że odpowiedzialność za naruszenie majątkowych praw autorskich, czyli wykonywanie cudzych utworów bez zezwolenia, obejmuje roszczenia opisane art.79 ustawy (wydanie uzyskanych korzyści, podwójne lub potrójne wynagrodzenie). Prawo przewiduje także odpowiedzialność karną opisaną w art.115 ust. 3 lub 116  cyt. ustawy.

Wyjasnienie pojecia drogi koniecznej

Droga konieczna  – jest ustanawiana wówczas, gdy nieruchomość nie ma dostępu do drogi publicznej.

Droga konieczna to  rodzaj służebności polegającej na ustanowieniu drogi prowadzącej do drogi publicznej przez nieruchomość sąsiadującą z drogą publiczną na rzecz nieruchomości, która nie ma dostępu do drogi publicznej.

Drogi publiczne to drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe, gminne.

Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia drogi koniecznej.   

Przeprowadzenie drogi koniecznej następuje:
- z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej;
- z najmniejszym obciążeniem gruntu/ów, przez które droga konieczna ma przebiegać.

W przypadku, gdy potrzeba ustanowienia drogi publicznej powstała w wyniku sprzedaży gruntów przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić przez grunty, które były przedmiotem tej czynności.

Najczęściej chodzi tu o sytuacje, gdy doszło do podziału nieruchomości i nieruchomość podzielono w ten sposób, że część działki przy drodze przypadła jednemu ze współwłaścicieli, a pozostała drugiemu.

Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej, np. pas 5 m przy granicy działki obciążonej. 
Służebność gruntowa obciąża nieruchomość jednego właściciela (nieruchomość służebna) na rzecz każdoczesnego właściciela (lub użytkownika wieczystego) innej nieruchomości (nieruchomości władnącej).
Służebność może być ustanowiona w drodze: 
- umowy, 
- orzeczenia sądowego, 

Służebność gruntowa powinna być ujawniona w księdze wieczystej.

Ustanowienie drogi koniecznej może nastąpić w umowie między właścicielem nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej a właścicielem nieruchomości, przez którą będzie przebiegać droga .

Umowa ustanawiająca służebność powinna być zawarta pomiędzy właścicielami nieruchomości obciążonej i władnącej. Dla jej ważności konieczne jest, by oświadczenie woli osoby ustanawiającej służebność (czyli właściciela nieruchomości obciążonej) złożone było w formie aktu notarialnego.
Ustanowienie służebności gruntowej w umowie może nastąpić za wynagrodzeniem (odpłatnie), lub jeżeli strony tak się umówią nieodpłatnie.  

Jeżeli właściciel nieruchomości, którą miałaby obciążać służebność, nie zgadza się na jej ustanowienie, może to nastąpić w orzeczeniu sądowym. Właściciel nieruchomości, żądający ustanowienia służebności, winien wnieść pozew do sądu miejsca położenia nieruchomości przeciwko właścicielowi nieruchomości, którą służebność miałaby obciążać.  Należy w nim wskazać właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, z tym skutkiem, że osoby te stają się uczestnikami postępowania. 
W orzeczeniu ustanawiającym służebność sąd orzeka o wynagrodzeniu, chyba że właściciel nieruchomości obciążonej się go zrzekł.

Kto i kiedy będzie odpowiadał za długi spadkowe?

Dziedziczenie jest to wejście w dotychczasową sytuacje prawną spadkodawcy tj. w ogół jego dotychczasowych praw i obowiązków. Oznacza to że spadkobierca nie tylko nabywa majątek ale także długi jakie miał spadkodawca.
Z punktu widzenia przepisów Kodeksu Cywilnego (Dz.U. 1964, Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), spadkobiorca powołany do dziedziczenia czy to na mocy testamentu, czy w drodze ustawy, ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe już od chwili otwarcia spadku, a więc de facto od chwili śmierci spadkodawcy.
Spadkobierca po uzyskaniu informacji o powołaniu do dziedziczenia może zgodnie z treścią art. 1012 Kodeksu Cywilnego spadek przyjąć bez ograniczenia odpowiedzialności za długi i wtedy mamy do czynienia z przyjęciem prostym spadku, bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności czyli przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Spadkobierca może również spadek odrzucić i w tej sytuacji nie dziedziczy ani majątku ani też długów pozostawionych przez zmarłego.  Wszystkie te trzy możliwości pociągają za sobą określone skutki prawne tzn. przyjęcie spadku czy to proste czy z dobrodziejstwem inwentarza powoduje że skutki takiego oświadczenia stają się definitywne od chwili otwarcia spadku lub też w przypadku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku traktuje się taką sytuacje jakby nabycie to nigdy nie miało miejsca.
Na złożenie jednego z omówionych wyżej oświadczeń zgodnie z treścią art. 1015§1 Kodeksu Cywilnego spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania. Złożenie wyżej omówionych oświadczeń powinno nastąpić przed sądem lub notariuszem. Brak jakiegokolwiek oświadczenia dotyczącego spadku w powyższym terminie powoduje sytuacje w której Kodeks Cywilny traktuje taki stan rzeczy jako jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku tj. powodującym że spadkobierca odpowiada całym swoim majątkiem za wszystkie długi zmarłego(art.1015§2 Kodeksu Cywilnego). Tym samym milczenie spadkobiercy prowadzi zawsze do nabycia spadku, nawet wbrew jego woli.
Spadkobierca który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza tj. złożył w określonym terminie odpowiednie oświadczenie odpowiada za długi zmarłego tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.
Omawiana ograniczona odpowiedzialność może przyjąć jednak formę odpowiedzialności nieograniczonej, jeżeli spadkobierca po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku, zmniejszając tym samym wartość czynnego spadku, a co za tym idzie wysokość majątku którym odpowiada, bądź świadomie zgłosi do spisu inwentarza długi nieistniejące.

Rozwiązanie umowy o prace za wypowiedzeniem

Z wypowiedzeniem umowy o pracę mamy do czynienia, gdy jedna ze stron stosunku pracy (pracodawca lub pracownik) złoży oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę. Takie wypowiedzenie skutkuje oczywiście dopiero po upływie odpowiedniego okresu wypowiedzenia. Okres wypowiedzenia jest to czas, jaki musi upłynąć od złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy do jej rozwiązania.

Wypowiedzenie umowy o pracę zawartą na czas nieokreślony powinno zawierać konkretnie określoną przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie.  Wskazanie przyczyny nieprawdziwej czy też określonej w sposób mało konkretny to niewystarczający powód do zwolnienia pracownika.
Okres wypowiedzenia uzależniany jest od rodzaju zawartej umowy. W przypadku umów na czas określony okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie i dotyczy umów zawartych na dłużej niż 6 miesięcy, w których zastrzeżono możliwość wypowiedzenia lub, gdy nastąpiła likwidacja firmy podczas trwania umowy. Jeżeli pracownik jest zatrudniony podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i stosunek pracy trwa krócej niż 6 miesięcy to okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie a jeśli 6 miesięczny czas trwania umowy został przekroczony, to okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc. W zdecydowanie lepszej sytuacji są pracownicy zatrudnieni dłużej niż 3 lata dla nich okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące.

W/w okresy wypowiedziana ukonstytuowane zostały w Kodeksie Pracy zgodnie z tymi zapisami okres wypowiedzenia liczony w tygodniach kończy się zawsze w sobotę a okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca.

Zasadą generalną jest wymógł formy wypowiedzenie umowy o pracę, które winno być przedstawione pracownikowi na piśmie, a zapisy w nim zawarte powinny być czytelne wraz z pouczeniem o możliwości odwołania się do Sądu Pracy w terminie do 7 dni od daty otrzymania wypowiedzenia. Osoba, której przedłożono taki dokument ( wypowiedzenie) powinna się z nim zapoznać a następnie podpisać jego kopię. Odmowa podpisania takiego dokumentu oczywiście nie skutkuje ważnością takiego oświadczenia woli – tym samym nawet dla celów dowodowych lepiej takie wypowiedzenie posiadać chociażby celem przedłożenia go w sądzie pracy wraz z właściwym pozwem. W tym miejscu należy wskazać, iż w przypadku, gdy nie zgadzamy się z treścią oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę a przyczyna która została wskazana w naszej subiektywnej ocenie jest nieprawdziwa przysługuje nam prawo wniesienia pozwu do sądu.

Roszczenia objęte pozwem mogą dotyczyć uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy czy zasadzenia odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy. Należy jednak pamiętać, iż niektórym pracownikom pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę ( lub takie wypowiedzenie jest warunkowane spełnieniem innych dodatkowych warunków) i tak można wskazać grupy pracowników, dla których ustawodawca przewidział tzw. szczególną ochronę stosunku pracy np.: społeczni inspektorzy pracy, członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej, komitetu założycielskiego, posłowie, senatorowie, radni. Niewątpliwie niemalże zawsze najlepszym rozwiązaniem stosunku pracy jest obopólne, zgodne i dobrowolne oświadczenie woli o ustaniu stosunku pracy

Odwołanie od decyzji administracyjnej

Od decyzji administracyjnej stronom służy odwołanie. Informacja o terminie i organie do którego wnosi się odwołanie jest umieszczona w treści decyzji, zwykle na końcu decyzji. Dlatego zawsze należy dokładnie przeczytać całą decyzję.

Odwołanie z reguły wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.  Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania lecz taka informacja zawsze jest umieszczona w treści decyzji.

W praktyce data doręczenia decyzji różni się od daty wydania decyzji.  Różnica zwykle wynosi kilka dni. Termin na złożenie odwołania liczymy od daty doręczenia decyzji, a nie jej wydania. Ważna jest data (dzień) w którym otrzymaliśmy decyzję. Decyzje administracyjne są dostarczane za pisemnym potwierdzeniem odbioru. Na potwierdzeniu odbioru decyzji zawsze należy wpisać rzeczywistą datę otrzymania decyzji. 

Przykład: data wydania decyzji to 4 maja, dzień w którym listonosz przyniósł  decyzję  to 12 maja, mamy 14 dni na wniesienie odwołania, czyli odwołanie możemy wnieść najpóźniej w dniu 26 maja.

Odwołanie może złożyć ten kto nie jest zadowolony w pełni z treści decyzji.
Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z treści odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania lecz takie pouczenie będzie znajdowało się w treści decyzji. Odwołanie nie musi mieć jakiegoś oficjalnego charakteru w miarę możliwości należy jednak napisać co nam się nie podoba w wydanej decyzji, z czym się nie zgadzamy i co chcemy uzyskać. Odwołanie może być napisane na zwykłej kartce, wielkość karki jest bez znaczenia. Odwołanie może być napisane ręcznie, na komputerze lub na maszynie. Odwołanie można wnieść także od decyzji pozytywnej.

Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.  np. odwołanie od decyzji wydanej przez wójta wnosi się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem tegoż wójta, który wydał decyzje. 

Odwołanie najlepiej złożyć na piśmie. 

W praktyce wygląda to tak, że odwołanie należy złożyć na piśmie w sekretariacie urzędu który wydał decyzję.  Składając odwołanie należy oryginał odwołania złożyć, a jego kopię zostawić dla siebie. Na kopii żądamy potwierdzenia złożenia odwołania wraz z datą jego złożenia i podpisem osoby, która przyjmuje to odwołanie. Bardzo często jest to pieczątka wraz z datownikiem. Odwołanie można też wysłać pocztą, listem poleconym, w takim przypadku należy zachować dowód nadania listu.  

Odwołanie może być wnoszone tez telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu. Odwołanie można też złożyć ustnie do protokołu.

Złożone odwołanie można wycofać przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. 

Zasiedzenie własności nieruchomości

Zasiedzieć własność nieruchomości można poprzez jej posiadanie przez określony w ustawie czas, odpowiednio dwadzieścia lub trzydzieści lat. Niemniej nie każdy posiadacz nieruchomości jest zdolny do zasiedzenia jej własności a tylko tzw. „posiadacz samoistny”.
Posiadacz samoistny, to posiadacz który włada rzeczą jak właściciel, traktuje rzecz jak swoją. Najczęściej wymienianym przykładem charakteryzującym posiadacza samoistnego, jest posiadacz opłacający podatki od przedmiotowej nieruchomości.
Natomiast dłuższy, bądź krótszy okres wymagany do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie zależny jest od tzw. „dobrej” lub „złej wiary”.
Posiadaczem w dobrej wierze jest osoba, która uzyskała posiadanie nieruchomości w błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniu, że prawo własności jej przysługuje. Taka osoba może uzyskać stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości po upływie dwudziestu lat samoistnego posiadania.
W złej wierze jest posiadacz, który uzyskał posiadanie nieruchomości wiedząc, że właścicielem nie jest – może on żądać stwierdzenia zasiedzenia po upływie trzydziestu lat samoistnego posiadania.
Do istotnych zagadnień związanych z zasiedzeniem własności nieruchomości należy możliwość doliczenia do własnego okresu posiadania nieruchomości czasu, przez jaki nieruchomość posiadał nasz poprzednik, osoba od której uzyskaliśmy posiadanie (np. spadkodawca, zmarły ojciec lub matka). Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej trzydzieści lat.
Sądem właściwym do wniesienia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, jest Sąd Rejonowy, w którego okręgu znajduje się nieruchomość.
Przy składaniu wniosku do sądu należy pamiętać o wniesieniu opłaty w wysokości 2.000 zł. Opłaty można dokonać poprzez przelew na konto bankowe sądu lub poprzez naklejenie na wniosek znaków opłaty sądowej, do nabycia w kasie sądu.
Należy pamiętać, że nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia podlega opodatkowaniu w wysokości 7% podstawy opodatkowania, w myśl przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 2009r.

W jakiej odległości od ogrodzenia można sadzić drzewa?

Nie ma przepisów określających, w jakiej odległości od ogrodzenia albo od budynku można posadzić krzew, a w jakiej drzewo. Dzięki orzeczeniom sądowym powstały jednak pewne normy. Zdrowy rozsądek podpowiada, że warto się do nich dostosować, aby sąsiad był sąsiadem, a nie największym wrogiem.
Polskie sądy niekiedy posiłkują się regulaminem rodzinnych ogrodów działkowych (w skrócie ROD). Powyższe przepisy określają minimalne odległości od granicy działki, w jakiej można sadzić drzewa i krzewy, zarówno owocowe, jak i ozdobne.
Zgodnie z § 118 ROD gatunki i odmiany drzew owocowych słabo rosnących i karłowych należy sadzić w odległości co najmniej 2 metrów od granicy działki. W przypadku moreli należy zachować odległość co najmniej 3 metrów. Czereśnia i orzech włoski nie mogą być sadzone bliżej niż 5 metrów od granicy działki, z wyjątkiem szczepionych na podkładach słabo rosnących, które można sadzić w odległości nie mniejszej niż 3 metry. Krzewy owocowe należy sadzić w odległości nie mniejszej niż 1 m od granicy działki, a krzewy leszczyny – 3 metry.
Natomiast zgodnie z § 119, mówiącym o drzewach ozdobnych, dopuszcza stosowanie w ogrodach działkowych tylko słabo rosnących odmian drzew i krzewów ozdobnych. Trzeba je sadzić co najmniej 2 metry od granic działki. Możliwe jest sadzenie drzew ozdobnych 1 metr od granicy działki, jeżeli ich wysokość nie przekroczy 2 metrów.
Z kolei silnie rosnące krzewy ozdobne trzeba sadzić w odległości co najmniej 2 metrów, a krzewy słabo rosnące i rozłożyste iglaki co najmniej 1 metr od granic działki. Ponadto w odległości do 2 metrów od granicy działki drzewa i krzewy ozdobne nie powinny osiągać większej wysokości niż 3 metry.
Nie znaczy to, że w przydomowym ogrodzie nie można mieć okazałego drzewa. Lepiej jednak sadzić je dalej od granicy działki, np. w odległości 5 metrów, tak jak drzewa ozdobne. Ponieważ jednak coraz częściej domy powstają na małych działkach, na których nie ma możliwości zachowania przyjętych za właściwe odległości, najlepiej porozumieć się w tej kwestii z sąsiadami. Nie ma też przepisów określających odległość drzew czy krzewów od budynku.
Aby odciąć się od świata zewnętrznego i cieszyć prywatnością nawet w środku miasta wielu z nas sadzi wysokie żywopłoty.  Jednak i tu musimy wykazać się rozsądkiem i pamiętać, że nasza bujna roślinność może być drażniąca dla sąsiadów. Niestety prawo również tej kwestii nie rozwiązało. Przyjęto zasadę: odległość żywopłotu od granicy działki sąsiada powinna wynosić przynajmniej połowę jego wysokości (więc, gdy pnie się na wysokość 5 metrów to odległość od drugiej posesji powinna wynosić 2,5 metra).
Nie warto toczyć wojny z sąsiadem tylko dlatego, że gałąź jego drzewa lekko wystaje nad płotem.
Reagujmy dopiero wtedy, gdy naprawdę mamy do tego powód. Zbyt duże zacienienie działki, liście i owoce zaśmiecające naszą posesję czy wreszcie szkody (np. zniszczenie ogrodzenia) spowodowane przez drzewo sąsiada wymagają interwencji. Obowiązkiem właściciela drzewa jest uprzątanie liści bądź też opłacenie kosztów porządkowych.
Najczęściej spotykane sąsiedzkie spory dotyczące drzew i krzewów reguluje kodeks cywilny.
Owoce spadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki (art. 148 k.c.). Chodzi o zapobieżenie konfliktom sąsiedzkim. Do sporów mogłoby dochodzić wtedy, gdyby właściciel wielokrotnie wchodził na grunt sąsiadów, by zebrać plony. Zgodnie z przepisem sąsiad może bez pytania korzystać z tych owoców, które same spadły na ziemię. Natomiast owoce są własnością właściciela drzewa, dopóki nie opadną — sąsiad nie powinien ich więc zrywać czy strząsać. Z literatury dotyczącej tego przepisu wynika, że chodzi nie tylko o jadalne owoce, ale i o szyszki, kasztany czy żołędzie, a także o kwiaty. Przepisu tego nie stosuje się, gdy sąsiedni grunt jest przeznaczony na użytek publiczny. W takiej sytuacji nie dochodzi bowiem do konfliktów sąsiedzkich.
Z kolei art. 149 k.c. pozwala właścicielowi gruntu, na którym stoi drzewo, wejść na posesję sąsiada i usunąć zwieszające się z jego drzew gałęzie bądź owoce. Jednak sąsiad może zażądać naprawienia wynikłej z tego powodu szkody. Natomiast zgodnie z art. 150 ten, na którego grunt przechodzą gałęzie czy owoce, ma również prawo je obciąć lub zerwać i zachować dla siebie. Ale zanim to zrobi, ma obowiązek wyznaczyć właścicielowi drzewa odpowiedni termin do ich usunięcia. Przepisy nie mówią natomiast, na czyj koszt ma się to odbyć. Warto się zastanowić, co znaczy odpowiedni termin. Na ogół chodzi o taki, w którym sąsiad zdąży zorganizować cięcie. Ale niektórych roślin nie wolno ciąć przez część roku, gdyż mogą zginąć (dotyczy to choćby śliw). Wówczas termin musi też uwzględniać wiedzę ogrodniczą. Przepis art. 150 pozwala również na wycięcie korzeni z drzewa stojącego na sąsiednim gruncie, i to bez zawiadamiania sąsiada. Nie dość tego, nie daje właścicielowi drzewa prawa do wycięcia korzeni. Trzeba pamiętać, że takie działanie może doprowadzić do śmierci rośliny. Dlatego autorzy niektórych komentarzy twierdzą, że jeżeli przejście korzeni na parcelę sąsiada nie zakłóca korzystania z nieruchomości, a wycięcie korzeni mogłoby doprowadzić do śmierci drzewa, to korzeni jednak wycinać nie wolno.

Odpowiedzialność porządkowa pracowników

Kodeks pracy określa w jakich sytuacjach, w jaki sposób i w jakim trybie pracodawca może ukarać pracownika (art. 108 – 113 kp). Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, w związku z czym nie jest możliwa ich zmiana, modyfikowanie na niekorzyść pracownika treści przez nie regulowanych. Oznacza to min, iż pracodawca nie może stosować innych kar porządkowych niż te przewidziane kodeksem pracy.

Katalog kar
Katalog kar i podstaw ich zastosowania jest zamknięty i tak:
1. kara upomnienia i kara nagany może być zastosowana za nieprzestrzeganie przez pracownika:
- ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy,
- przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przepisów przeciwpożarowych,
- przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy,
2. kara pieniężna może być zastosowana za nieprzestrzeganie przez pracownika:
- przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przepisów przeciwpożarowych,
- opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia,
- stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy   
Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1-3 kp.

Przy stosowaniu kary bierze się pod uwagę w szczególności rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy. Można więc kwestionować okoliczność, iż dane zachowanie pracownika uzasadnia ukaranie upomnieniem a nie naganą, czy karą pieniężną.

Procedura
Zachowanie przez pracodawcę wymogów proceduralnych związanych z zastosowaniem wobec pracownika kary porządkowej, jest o tyle istotne, iż każde uchybienie w tym zakresie stanowić może podstawę sprzeciwu. Sprzeciw wnosi się w terminie 7 dni od pisemnego zawiadomienia o ukaraniu. Zasadnym będzie wnoszenie sprzeciwu, min. jeżeli:
- ukaranie nastąpiło po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia,
- kara została zastosowana bez uprzedniego wysłuchania pracownika, 
Pracodawca ma 14 dni na rozpatrzenie sprzeciwu (w tym czasie musi wystąpić i rozpatrzeć stanowisko reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej). Jeżeli w tym czasie pracodawca nie odrzuci sprzeciwu, uznaje się, iż uwzględnił go i odstąpił od zastosowania kary.   
Jeżeli pracownik wniósł sprzeciw, pracodawca odrzucił go, zaś pracownik podtrzymuje swoje stanowisko, iż kara jest niezasadna, nazbyt surowa lub zastosowana z naruszeniem procedury karania, może w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia o odrzuceniu jego sprzeciwu wystąpić do właściwego sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary.

Przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności

Pani Krystyna jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości jednak od kilku tygodni czyni starania, aby przekształcić prawo użytkowania wieczystego w prawo własności. Tym samym dzisiejszy artykuł poświęcamy informacją o zasadach przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności
I tak podstawową informacją w przedmiotowej kwestii jest fakt, iż będąc użytkownikiem wieczystym gruntu, na mocy ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 z późn. zmianami) każda zainteresowana osoba może starać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Chcąc wskazać na przesłanki uzasadniające taką decyzję należy w pierwszej kolejności zaznaczyć iż prawo użytkowania wieczystego jest prawem terminowym gdzie w polskim systemie prawnym został przyjęte iż na 5 lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu użytkownik wieczysty może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od 40 do 99 lat.  Z odmową przedłużenia użytkowania wieczystego można spotkać się jedynie w sporadycznych przypadkach a uzasadnieniem jest wtedy ważny interes społeczny. Kolejno należy wskazać, iż prawo użytkowania wieczystego zazwyczaj przyznawane jest na 99 lat. Po upływie tego okresu prawo wygasa i związane jest z koniecznością ponoszenia dodatkowych corocznych opłat, a zatem prawo własności jest prawem, które daje całkowite władztwo nad nieruchomością i nie jest ograniczone czasowo. Kolejnym argumentem, który uzasadnia przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości to możliwość uzyskania  bonifikaty (znaczne obniżenie wartości) na wykup ( zamianę).
W wnioskiem o takie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić: Osoby fizyczne, będące użytkownikami wieczystymi gruntu, na których znajdują się budynki mieszkalne, garaże, nieruchomości rolne lub przeznaczenie tego gruntu jest na cele mieszkalne. Kolejną grupę stanowią osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo wieczystego użytkowania. W tym ostatnim przypadku z przedmiotowym wnioskiem występują wszyscy użytkownicy wieczyści. Dla przykładu można wskazać chociażby wspólnoty mieszkaniowe gdzie użytkownikami jest np. cała wspólnota mieszkaniowa. Kolejno ustawodawca wskazuje na spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych i garaży.
Podejmując decyzję o przekształcaniu użytkowania zależy zastanowić się ile będzie nas kosztowało takie przekształcenie. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest bezpłatne dla osób, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 roku oraz które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy. Dla w/w gr osób ustawodawca przewidział również zwolnienie z opłaty sądowej pobieranej od wniosku o wpis do księgi wieczystej. Co do potencjalnych pozostałych wnioskodawców przekształcenie jest płatne ( z uwzględnieniem bonifikaty). Wysokość takich opłat ustalona zostaje na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Taka wycena uwzględnia wartość gruntu jak również czas, na który prawo użytkowania wieczystego jeszcze przysługuje. Natomiast przy ustaleniu wysokość bonifikaty uwzględnia się : kryterium dochodowego, (bonifikata do 90%), czasokres otrzymania prawa użytkowania wieczystego (bonifikatę do 50 %) fakt wpisania nieruchomości do rejestru zabytków(bonifikatę do 50 %)  Możemy również starać się o rozłożenie powyższej opłaty na raty.
Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości należy złożyć do starosty a w przypadku miast na prawach powiatu do prezydenta miasta, gdy nieruchomość należy do Skarbu Państwa. Natomiast w przypadku, gdy nieruchomość jest własnością gminy, powiatu czy województwa wniosek składamy opcjonalnie wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, do zarządu powiatu czy do zarządu województwa. Wydana decyzja z chwilą, gdy stanie się ostateczna implikuję prawo własności a sama decyzja daje podstawy do dokonania właściwego wpisu do księgi wieczyste. Złożenie takiego wniosku jest bezpłatne jednak należy pamiętać, iż jeśli nosimy się z takim zamiarem to musimy to zrobić najpóźniej do dnia 31. 12. 2012 roku.

Jakie są przesłanki orzeczenia przez sąd separacji?

Pan Tomasz chciałby wiedzieć jakie są przesłanki orzeczenia przez sąd separacji
Orzeczenie separacji możliwe jest w sytuacji, gdy pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia.
Separacja tym więc różni się od rozwodu, że w jej przypadku nie mamy do czynienia z „trwałym” rozkładem pożycia, istnieją więc przesłanki wskazujące, że istnieje możliwość powrotu do wspólnego pożycia. Jeżeli chodzi o przesłankę zupełności rozkładu, to Sąd bierze pod uwagę nie tylko brak fizycznego związku między małżonkami, ale także brak więzi emocjonalnych, czy nawet związków gospodarczych (np. prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego).
Nie jest możliwe orzeczenie separacji, jeżeli na skutek orzeczenia miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, lub jeżeli orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, istnieje możliwość orzeczenia separacji na podstawie zgodnego żądania małżonków, w tym przypadku Sąd nie orzeka o tym, kto ponosi winę rozkładu pożycia.

Orzekając separację Sąd decyduje o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi małżonków, uregulowaniu podlegają także kontakty rodziców z dziećmi a także obowiązki alimentacyjne w stosunku do dzieci i małżonka.
W wyroku Sąd decyduje także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków. W wyjątkowych sytuacjach, gdy jeden z małżonków zachowuje się w sposób naganny – możliwa jest jego eksmisja.
Orzeczenie separacji jest więc w skutkach bardzo podobne do orzeczenia rozwodu. Tak naprawdę wyrok ten różni się od wyroku rozwodowego jedynie w dwóch kwestiach. Mianowicie brak jest możliwości ponownego zawarcia małżeństwa (gdyż poprzednie nadal istnieje) i brak jest możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska przez małżonka, który na skutek zawarcia małżeństwa to nazwisko zmienił.
Co ważne, możliwym jest wystąpienie przez jednego z małżonków o orzeczenie separacji, gdy drugi z małżonków żąda rozwodu. W takiej sytuacji Sąd orzeknie rozwód, gdy spełnione zostaną przesłanki do jego orzeczenia. Jeżeli nie ma przesłanek orzeczenia rozwodu a separacja jest uzasadniona, Sąd orzeknie separację.
Sprawy o separację są rozpatrywane w pierwszej instancji przez Sądy Okręgowe. Opłata od pozwu w chwili obecnej wynosi 600 złotych. W przypadku zgodnego wniosku małżonków o orzeczenie separacji opłata wynosi 100 zł.

Zaliczka czy zadatek?

Do biura bezpłatnych porad prawnych zwrócił się mieszkaniec Kolbuszowej z pytaniem czym różni się zaliczka od  zadatku?
O tym czy kwota wpłacona jest zadatkiem czy zaliczką decyduje zawarta pomiędzy stronami umowa. Kwota wręczona drugiej stronie staje się zadatkiem tylko wtedy, gdy zostanie to jasno określone w umowie - bez tego zaznaczenia będzie to zaliczka, podobnie jak w przypadku gdy w umowie zostanie zastrzeżone, że wpłacona kwota jest zaliczką na poczet wykonanej umowy.
W praktyce dnia codziennego, bardzo często wpłacamy kontrahentom na poczet przyszłego zawarcia umowy sprzedaży czy wykonania usługi pewną kwotę pieniędzy. Sytuacje takie zdarzają się również przy zlecaniu wymiany okien lub drzwi.

Niby te same pieniądze, ale skutki wręczania wykonawcy zadatku i zaliczki są inne. Różne są także przepisy prawne, które określają obie te formy "przedpłaty".

Gdy umowa nie zostanie zrealizowana, Kodeks cywilny (art.394) precyzyjnie określa dalsze losy zadatku.
Art. 394. § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.
§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
O tym, co się dzieje z zaliczką, można wywnioskować z ogólnych przepisów o wykonywaniu wzajemnych umów.
Czy wpłacona kwota jest zadatkiem czy zaliczką ma ogromne znaczenie w sytuacji gdy umowa nie dojdzie do skutku. Z tego też względu w umowie należy bardzo precyzyjnie określić, czy stronom chodzi o zadatek, czy zaliczkę.
W myśl art.394 kodeksu cywilnego w razie braku odmiennego zastrzeżenia w podpisanej umowie albo zwyczaju zadatek dany przez jedną ze stron ma to znaczenie, że w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zatrzymać, a jeśli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
W razie wykonania umowy, zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała - gdy jest to niemożliwe, zadatek podlega zwrotowi.
W przypadku rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty kwoty dwukrotnie wyższej nie należy się. To samo występuje wtedy, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Jeżeli strony umowy zamierzały ustanowić zadatek, a posłużyły się terminem "zaliczka", kontrahentowi, który wobec niewykonania umowy chciałby uzyskać lub zachować zadatek, pozostaje powoływanie się na taką wolę obu stron. Gdy dojdzie jednak do sporu sądowego, to on będzie zmuszony wykazać, że zaliczka była w rzeczywistości zadatkiem.

Zadatek stanowi zabezpieczenie wykonania umowy jest rodzajem odszkodowania za ewentualne niewykonanie umowy.
Instytucja zaliczki nie jest wprost uregulowana w przepisach kodeksu cywilnego, ani tym bardziej ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Jakie są skutki wręczenia zaliczki wywnioskować można jedynie z ogólnych przepisów o wykonywaniu umów wzajemnych.
Jaką umowę uważa się za umowę wzajemną określa § 2 art. 487 k.c., który mówi, że Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej.
W razie należytego wykonania zobowiązania zaliczka podlega zaliczeniu na poczet należnego świadczenia, w przeciwnym razie konsument może domagać się jej zwrotu i naprawienia szkody.
Do zaliczki nie stosuje się wskazanych zasad dotyczących przepadku zadatku lub obowiązku jego zwrotu w podwójnej wysokości.

Obowiązki odstępującego od umowy wzajemnej określone są w art. 494 k.c, z którego wynika, iż strona, która odstępuje od umowy wzajemnej obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko to, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać zwrotu nie tylko tego co świadczyła lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Powyższy przepis ustanawia zatem zasadę, iż w przypadku gdy umowa nie dojdzie do skutku strony zwracają sobie wszystko co świadczyły. Brak jest wyjątków, które przewidywałyby sytuacje, w której strony mogą zatrzymać świadczenie drugiej strony.
Zaliczka jest kwotą wpłaconą na poczet przyszłych należności i nie stanowi, jak zadatek formy zabezpieczenia wykonania umowy, a jedynie część ceny.
W razie należytego wykonania umowy zaliczka podlega zaliczeniu na poczet należnego świadczenia, w przeciwnym wypadku konsument może domagać się jej zwrotu i naprawienia szkody. Do zaliczki nie stosuje się wskazanych w art. 394 k.c zasad dotyczących przepadku zadatku lub obowiązku jego zwrotu w podwójnej wysokości.
Stosowane w umowach przez kontrahentów konsumentów postanowienia dotyczące przepadku wpłaconej przez konsumenta zaliczki w wypadku odstąpienia przez niego od umowy należy uznać za klasyczny przykład "klauzul niedozwolonych".

Jeszcze inaczej uregulowane zostały te kwestie w przypadkach zawierania umów poza lokalem przedsiębiorstwa i umów na odległość ( ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny z dnia 02 marca 2000r Dz. U. nr 22, poz.271 ze zm.).
W obu typach umów absolutnie niedopuszczalne jest zastrzeżenie odstępnego, czyli prawa odstąpienia od umowy za zapłatą oznaczonej sumy. Zarówno od umów zawieranych na odległość, jak i poza lokalem przedsiębiorstwa mamy prawo odstąpić w ciągu 10 dni bez podawania przyczyn.
Odstąpienie od umowy powoduje, że jest ona uważana za niezawartą, a konsument zostaje zwolniony ze wszystkich zobowiązań. Wszystko, co strony świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym ( chyba , że taka zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu), a przedsiębiorca powinien poświadczyć zwrot świadczenia na piśmie.
Jeżeli konsument dokonał jakichkolwiek przedpłat, należą się od nich odsetki ustawowe liczone od daty dokonania przedpłaty.
Jakie są zatem najistotniejsze różnice pomiędzy zaliczką, a zadatkiem?
ZALICZKA
•    po wykonaniu usługi zostaje wliczona w jej cenę,
•    jeśli umowa zostaje rozwiązana za zgodą obu stron, to zwracają one sobie wzajemne świadczenia, w tym także zaliczkę,
•    jeśli umowę rozwiąże strona biorąca zaliczkę, jest ona zobowiązana do zwrotu pobranej zaliczki.
•    jeśli umowę rozwiąże strona dająca zaliczkę może ona domagać się jej zwrotu.
ZADATEK
•    jeśli umowa zostaje rozwiązana za zgodą obu stron, to zwracają one sobie wzajemne świadczenia, w tym także zadatek,
•    jeśli umowa została wykonana prawidłowo, zadatek zostaje zaliczony w na poczet ceny,
•    jeśli umowa nie została wykonana, z uwagi na rezygnację strony, która zadatek dała, zadatek przepada na rzecz biorącego zadatek,
•    jeśli umowa nie została zrealizowana z przyczyn leżących po stronie biorącej zadatek, strona dająca zadatek może od umowy odstąpić i żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.

Umowa najmu

W ramach umowy najmu wynajmujący (czyli osoba która może składać takie oświadczenie woli np. właściciel) zobowiązuje się do oddania najemcy ( czyli osoba która chce daną rzecz użytkować) daną rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony. Po stronie najemcy, co do zasady pojawia się zobowiązanie w postaci obowiązku zapłaty umówionego czynszu. Mając powyższą definicję na względzie można wskazać, iż stronami umowy najmu są wynajmujący i najemca. Wynajmującym najczęściej jest sam właściciel rzeczy, który może złożyć właściwe oświadczenie woli w zakresie najmu rzeczy stanowiącej przedmiot umowy. I tak przedmiotem najmu mogą być rzeczy zarówno ruchome (np. samochód) jak i nieruchomości (np. lokal, działka, pokój w mieszkaniu). Co do zasady regułą jest aby  przedmiot najmu stanowiły rzeczy których nie można zużyć tym samy niema możliwości oddać w najem np.  określonej ilości pieniędzy.

Oczywiście ustawodawca ( kodeks cywilny) nie zastrzega, nie wskazuje dla ważności umowy najmu konkretnej formy. Tym samym strony takiej umowy mogą ją zawrzeć w sposób dowolny np. przez złożenie właściwego oświadczenia woli. Należy jednak pamiętać, iż dla umowy najmu nieruchomości którą strony chcą zawrzeć na czas dłuższy aniżeli rok winna być zachowana forma pisemna. Jednak w przypadku, gdy nie zachowano formy pisemnej uważa się, że umowa najmu zawarta jest na czas nieokreślony.

I jak już wyżej zaznaczono przez umowę najmu wynajmujący oddaje najemcy rzecz do używania. Zakres używania zależy od wzajemnych uzgodnień dokonanych przez strony umowy i zostaje ukonstytuowany w postanowieniach umowy i jest warunkowany samym przeznaczeniem danej rzeczy. Wynajmujący pomieszczenia co do reguły ma na celu używanie ich dla celów użytkowych np. wynajem pomieszczenia pod prowadzenie magazynu, sklepu czy też na cele mieszkalne.  Trudno było by sobie jednak wyobrazić najem środka transportu np. samochodu do celów innych aniżeli zgodnie z jego przeznaczeniem tj. do przewozu towarów i osób.

Kolejnym elementem umowy najmu jest czas, na jaki ona zostaje zawarta. Może ona być zawarta na czas określony (np. miesiąc , rok ) jak i nie oznaczony (nieokreślony). Oczywiście po upływie okresu najmu rzecz oddana do używania powinna być zwrócona wynajmującemu. W wypadku, gdy najem jest zawarty na czas nieoznaczony wtedy każda ze stron może go wypowiedzieć.

Ważną cechą umowy najmu jest zawsze odpłatność. Co implikuje skutek w postaci zobowiązania najemcy do zapłaty czynszu, przewidzianego w umowie. Płatność czynszu musi być realizowana zgodnie z postanowieniami umowy najmu. Jeżeli najemca nie płaci czynszu za co najmniej dwa okresy płatności, wynajmujący może wypowiedzieć umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia chyba że strony zapisami umowy postanowiły inaczej.  Obowiązek opłacania czynszu spoczywa po stronie najemcy natomiast wskazując na obowiązki wynajmującego można wskazać, iż podstawowym jego zobowiązaniem jest wydanie rzeczy najemcy. Rzecz stanowiąca przedmiot najmu musi być wydana w stanie przydatnym do umówionego użytku. Należy również wskazać, iż wynajmujący nie może  przeszkadzać najemcy w korzystaniu z rzeczy np. przez ingerencję w rzecz stanowiącą przedmiot umowy. Oczywiście, na wynajmującym spoczywa obowiązek dokonywać napraw wynajmowanej rzeczy a najemca winien troszczyć się o rzecz najmu i używać ją zgodnie z umową, co sprowadza się do zachowania rzeczy w stanie nie pogorszonym.

Sprostowanie świadectwa pracy

Świadectwo pracy to jeden z najistotniejszych dokumentów jakie otrzymuje pracownik od pracodawcy. Treść świadectwa pracy reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (Dz. U. 1996 r. Nr 60 poz. 282).
Tryb sprostowania świadectwa pracy
Często zdarzają się sytuacje w których pracownik po otrzymaniu świadectwa pracy stwierdza, że nie zgadza się z jego treścią, gdyż zawiera ono nieprawdziwe lub niepełne informacje. Przysługuje mu wówczas prawo do wystąpienia do pracodawcy z wnioskiem o jego sprostowanie. Podstawę do powyższego stanowi art. 97 § 21 kodeksu pracy. Czynności tej należy dokonać na piśmie w terminie 7 dni od otrzymania świadectwa pracy. Pouczenie w tym zakresie powinno zostać umieszczone w jego treści.
Jeżeli pracodawca uzna wniosek pracownika za zasadny, powinien wydać mu w terminie 7 dni nowe świadectwo pracy, a błędne zniszczyć. Jednak w przypadku nieuwzględnienia wniosku przez pracodawcę, co również powinno wystąpić na piśmie, pracownikowi przysługuje, w ciągu 7 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia do sądu pracy z żądaniem jego sprostowania.
Jeżeli sąd pracy uwzględni powództwo pracownika, pracodawca ma obowiązek wydać niezwłocznie nowe świadectwo pracy, co nie powinno nastąpić później niż w ciągu 3 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tej sprawie (§ 5 ust. 2 powyższego rozporządzenia). Błędne świadectwo pracy musi być usunięte z akt osobowych i zniszczone. Istotnym jest aby przed wystąpieniem z powództwem o sprostowanie świadectwa pracy zwrócić się z tym wnioskiem do pracodawcy. W przeciwnym wypadku sąd oddali powództwo.
Roszczenie pracownika o odszkodowanie
Pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Odszkodowanie takie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni. Orzeczenie o odszkodowaniu w związku z wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy stanowi podstawę do jego zmiany. Pracodawca powinien zatem niezwłocznie wydać pracownikowi nowe świadectwo pracy.
W takim procesie pracownik musi udowodnić, że np. nie mógł uzyskać pracy ze względu na błędną treść świadectwa pracy lub jego brak. Na nim spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów. „Spoczywający na pracowniku ciężar dowodu istnienia związku przyczynowego między wadliwą treścią świadectwa pracy a niemożnością uzyskania przez niego pracy nie może być rozumiany tylko w ten sposób, że jest on obowiązany do złożenia dokumentu stwierdzającego przyczynę odmowy jego zatrudnienia. O istnieniu bowiem tego związku przyczynowego mogą świadczyć takie okoliczności, jak podejmowanie przez pracownika bezskutecznych starań o pracę odpowiadającą jego możliwościom i kwalifikacjom oraz brak innych przeszkód w uzyskaniu pracy niż wynikające z wadliwej treści świadectwa pracy, które w sposób ewidentny mogło utrudnić jego ponowne zatrudnienie” (wyrok SN z 03.03.1971 r., II PR 9/71, OSN 1971, Nr 12, poz. 211).

Małżeńskie ustroje majątkowe

Małżeński ustrój majątkowy to określony przepisami prawa system stosunków prawnych istniejących między małżonkami i regulujący stosunki majątkowe pomiędzy nimi oraz innymi podmiotami prawa.
Małżeńskie ustroje majątkowe szczegółowo unormowane są przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kodeks wyróżnia następujące ustroje majątkowe małżonków:
1.    Ustawowy ustrój majątkowy
Jest to najczęściej spotykany ustrój majątkowy istniejący między małżonkami, ponieważ powstaje on  z mocy samej ustawy z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje on wspólny dorobek małżonków. Przedmioty majątkowe nie objęte ustawową wspólnością majątkową stanowią majątek odrębny każdego z małżonków. Dorobkiem małżonków natomiast są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przy istnieniu ustawowej wspólności majątkowej każdy z małżonków ma takie same prawa do dysponowania wspólnym majątkiem a ich udziały są równe. Wspólność ustawowa trwa od ustania lub unieważnienia małżeństwa, chyba, że zachodzą następujące przesłanki:
• Małżonkowie zawrą małżeńską umowę majątkową
• Z ważnych powodów na żądanie jednego małżonka sąd orzekł zniesienie wspólności ustawowej
• Wspólność ustała z mocy prawa na skutek całkowitego lub częściowego ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków
2.    Umowny ustrój majątkowy
Do umownych ustrojów majątkowych należą rozszerzona lub ograniczona wspólność majątkowa oraz rozdzielność majątkowa. Taka umowa (tzw. intercyza) musi przyjąć formę aktu notarialnego i może być zawarta zarówno przed jak i po zawarciu małżeństwa. Umowa może być rozwiązana lub zmieniona. W razie rozwiązania w zasadzie powstaje ustrój wspólności ustawowej, chyba że strony postanowią inaczej.
Rozszerzenie wspólności majątkowej polega na wskazaniu jakie składniki majątku osobistego będą należały do majątku wspólnego. Prawo nie zezwala jednak na rozszerzenie wspólności m.in. na nabyte darowizny i spadki. W pozostałym zakresie obowiązują zasady jak w ustroju wspólności ustawowej
Ograniczenie wspólności polega na włączeniu do majątku osobistego pewnych elementów majątku wspólnego. W tym zakresie nie ma ograniczeń.
Rozdzielność majątkowa pełna powoduje, że istnieją  dwa odrębne majątki osobiste małżonków, a więc zachowany jest stan istniejący przed zawarciem małżeństwa.
3.    Przymusowy ustrój majątkowy
W kodeksie rodzinnym i opiekuńczym przewidziano również  przymusowy ustrój rozdzielności majątkowej. Mamy z nim do czynienia w razie:
•    sądowego ustanowienia rozdzielności majątkowej,
•    ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków,
•    orzeczenia separacji małżonków,
•    ogłoszenia upadłości jednego z małżonków
Z żądaniem ustanowienia rozdzielności przez sąd mogą wystąpić: małżonek, prokurator oraz na podstawie art. 52 § 1a k.r.o., wierzyciel jednego z małżonków.
Sąd, wszczynając postępowanie na żądanie małżonka bądź prokuratora, może ustanowić rozdzielność majątkową między małżonkami z ważnych powodów (art. 52 k.r.o.). Tymi ważnymi powodami mogą być w szczególności: okoliczność, że małżonkowie żyją w rozłączeniu (separacja faktyczna), trwonienie majątku, alkoholizm, narkomania, hazard, uporczywy brak przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych zagrażających materialnym podstawom bytu rodziny.

Zasiłek pielęgnacyjny

Pan Stanisław chciałby ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny lecz nie bardzo wie komu i na jakich warunkach on przysługuje.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje  następującej kategorii osób:
1)    Niepełnosprawnemu dziecku
2)    Osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności
3)    Osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, pod warunkiem że niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia
4)    Osobie, która ukończyła 75 lat
Zasiłek przysługuje obywatelom polskim a także cudzoziemcom, ale po spełnieniu dodatkowych wymogów.
Nie przysługuje on osobom przebywającym w instytucjach zapewniających całodobowe utrzymanie, np. domu pomocy społecznej, czy schroniska dla nieletnich. Nie przysługuje on także, gdy członek rodziny pobiera zagranicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją danego członka rodziny w Polsce. Nie otrzymają go również osoby uprawnione do wypłaty zasiłku na podstawie ustawy o Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W kwestiach zasiłku pielęgnacyjnego władne są orzekać powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, wnioski składa się w terminie 3 miesięcy od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności utraciło swoją ważność, procedurę trzeba niejako rozpocząć od nowa, tj. złożyć wniosek o orzeczenie niepełnosprawności a po jej orzeczeniu wniosek o ustalenie prawa do zasiłku.

Umowa darowizny

Umowa darowizny określona jest w Kodeksie cywilnym.  Art. 888 Kodeksu cywilnego stanowi, iż przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.
Umowa darowizny powinna zawierać zarówno oświadczenie darczyńcy o chęci przekazania określonej rzeczy czy kwoty pieniędzy, jak i oświadczenie obdarowanego o tym, że darowiznę przyjmuje. Poza tym darczyńca może m.in. nałożyć na obdarowanego obowiązek określonego zachowania.
Co do zasady oświadczenie darczyńcy powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego. Jednak umowa darowizny będzie ważna nawet pomimo niezachowania tej formy, jeżeli świadczenie zostało spełnione.
Jeśli więc darczyńca ustala datę przekazania (czyli wykonania umowy) na dalszy czas – wówczas, warto zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego- chociażby po to, aby móc przed sądem dochodzić wykonania umowy. Takie podejście może jednak zniechęcić darczyńcę – np. członka bliskiej rodziny.

Jeżeli dana czynność wymaga dla swojej ważności aktu notarialnego (np. przeniesienie własności nieruchomości) – akt jest niezbędny, a regulacje dotyczące ważności wykonanej umowy darowizny nie mają zastosowania.
Jeśli umowa ma być od razy wykonana, wystarczająca jest umowa ustna. Jednakże dla celów dowodowych, oraz na wypadek kontroli urzędu skarbowego lepiej sporządzić umowę w formie pisemnej.
Sporządzenie umowy
Pierwsza część umowy powinna zawierać:
•    Miejsce i datę sporządzenia umowy
•    Oznaczenie stron:
Darczyńca – imię, nazwisko i adres. Jeśli przedmiot darowizny znajduje się we wspólnym majątku małżonków- wówczas oboje powinni znaleźć się na umowie, oraz ją podpisać. Jeśli przedmiot należy do kilku osób w ramach współwłasności, również wszyscy powinni uczestniczyć w umowie – chyba, że przedmiotem darowizny jest udział danej osobie we współwłasności.
Obdarowany: imię, nazwisko i adres. Jeśli darowizna ma być na rzecz kilku osób wszyscy powinni uczestniczyć w umowie – i złożyć na niej podpis przyjmując darowiznę.
Oznaczając strony, można również w umowie wpisać ich numery PESEL, oraz numery dowodów osobistych.
Oznaczenie przedmiotu darowizny i oświadczenie darczyńcy.
Następnym etapem sporządzania darowizny jest oświadczenie darczyńcy. Powinno się w nim zawrzeć:
- określenie przedmiotu darowizny.
- oświadczenie, że darczyńca ma prawo dysponować przedmiotem darowizny.
- oświadczenie o tym, że przedmiot nie ma wad prawnych (np. nie toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, czy o windykacyjne – o zwrot rzeczy, lub że nie jest np. obciążony hipoteką lub zastawem).

Jeśli jednak przedmiot darowizny podlega jakimś ograniczonym prawom rzeczowym – powinno być to oświadczone przez darczyńcę.
W następnym punkcie (paragrafie umowy) powinny znaleźć się oświadczenia:
•    Darczyńca powinien oświadczyć iż przekazuje nieodpłatnie własność przedmiotu darowizny, lub:
nieodpłatnie umarza zobowiązanie
nieodpłatnie ustanawia prawo, będące przedmiotem darowizny.

•    Obdarowany oświadcza, iż darowiznę przyjmuje
W umowie powinno również znaleźć się oświadczenie obdarowanego, o tym że znany jest mu stan (zarówno prawny, jak i fizyczny) przedmiotu darowizny.

Darczyńca może wskazać, iż datą wykonania darowizny jest :
- dzień spisania umowy (np. w przypadku umorzenia wierzytelności)
- określony dalszy dzień (lub nawet ten sam) w którym przedmiot zostanie wydany obdarowanemu.

Skąd to wynika:
- część umów darowizny zostaje wykonanych samą mocą podpisania umowy – dotyczy to w szczególności ustanowienia prawa, lub umorzenia długu.
- część wymaga fizycznego przekazania rzeczy- np. samochodu, pieniędzy itp.
- w przypadku nieruchomości co do zasady skutek jest podwójny (rozporządzająco- zobowiązujący) – wynika to ze specyfiki obrotu nieruchomościami.

Darczyńca może obciążyć obdarowanego obowiązkiem określonego świadczenia- np. na rzecz osoby trzeciej, lub wskazać sposób wykorzystania przedmiotu darowizny.

Obdarowany powinien potwierdzić, iż zobowiązuje się wypełnić polecenie darczyńcy.

W umowie powinny znaleźć się także poniższe zapisy:
- ustalenia kto ponosi koszty sporządzenia (jeśli jest formie aktu notarialnego) i wykonania umowy.
- oświadczenie o tym, że umowę sporządzono w określonej liczbie jednobrzmiących kopii
- informację o tym, że w kwestiach nieuregulowanych stosuje się przepisy kodeksu cywilnego.
Umowę powinny podpisać obie strony - zarówno darczyńca (darczyńcy) jak i obdarowany (obdarowani).
Obdarowany może złożyć oświadczenie o przyjęciu darowizny i akceptacji umowy w innym terminie, nie zachowując formy- chyba że jest wymagana odrębnymi przepisami.

Urlop okolicznościowy

Urlopy okolicznościowe to nazwa potoczna, używana jest do określenia dni, w których pracownik jest zwolniony od obowiązku świadczenia pracy. Pracodawca ma zaś obowiązek wypłacić za taki dzień wynagrodzenie. Urlopy te związane są z ważnymi wydarzeniami rodzinnymi i osobistymi pracownika.
Wykaz zwolnień urlopowych, jakich pracodawca musi udzielać swoim pracownikom:
•    1 dzień w razie ślubu dziecka pracownika,
•    1 dzień w razie zgonu i pogrzebu siostry, brata, teściowej, teścia, babci, dziadka pracownika,
•    1 dzień w przypadku zgonu i pogrzebu innej osoby, będącej na utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką pracownika,
•    2 dni w związku ze ślubem pracownika,
•    2 dni w razie urodzenia się dziecka,
•   2 dni w razie zgonu i pogrzebu małżonka pracownika, jego dziecka, ojca matki, ojczyma lub macochy.
Na pracodawca ciąży obowiązek udzielania wyżej wymienionych zwolnień okolicznościowych. Oznacza to, że nie ma prawa odmówić pracownikom określonych dni wolnych. Pracownik musi wcześniej wystąpić z wnioskiem o udzielenie urlopu okolicznościowego.
Pracodawca nie może udzielić urlopu okolicznościowego z własnej inicjatywy. Pracownik musi sam zwrócić się do niego z odpowiednim wnioskiem. Pozytywne rozpatrzenie wniosku nie zależy od dobrej woli przełożonego. Ma on obowiązek udzielenia dni wolnych.
Za okres zwolnienia od pracy w związku z ważnymi okolicznościami rodzinnymi pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Z prawa do urlopu nie musi się korzystać w dniu danego wydarzenia, np. w dniu ślubu czy w dniu narodzin dziecka. Jeśli pracownik uprawniony jest do 2 dni, nie ma obowiązku wykorzystania ich dzień po dniu – można wnioskować o przyznanie dni wolnych razem lub osobno. Warunkiem jest jednak, by czas ten był powiązany z danym wydarzeniem rodzinnym. Dni wolne od pracy powinny być wykorzystane w możliwie bliskim terminie od wystąpienia okoliczności, na podstawie których wnioskuje się o urlop. W przypadku pogrzebu może to być okres przygotowań do pogrzebu lub dzień po pogrzebie. Podobnie rzecz ma się ze ślubem. W razie narodzin dziecka dni wolne można przeznaczyć np. na przywiezienie dziecka ze szpitala do domu lub załatwienie formalności w urzędzie stanu cywilnego.
Jeżeli pracodawca tego zażąda, powinno się dostarczyć dokument uprawniający do zwolnienia okolicznościowego. Dokumentem takim jest:
•    odpis skróconego aktu urodzenia dziecka,
•    odpis aktu małżeństwa,
•    odpis aktu zgonu

kie zobowiązania rodzi wspólność majątkowa współmałżonków?

Pan Michał prowadzi swoją firmę i chciałby się dowiedzieć czy jego żona będzie odpowiadać za zaciągnięte przez niego długi.

Co do zasadny w chwili zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje z mocy ustawy wspólność majątkowa. Oczywiście taką wspólność majątkową małżeńską, małżonkowie mogą jednak przez umowę rozszerzyć lub ograniczyć czy też wprowadzić, tzw. rozdzielność majątkową. Należy jednak pamiętać, iż takie umowy czynią skutek prawny wobec wierzycieli tylko wtedy, gdy mieli wiedzę, co do faktu jej zawarcia jak również rodzaju samej umowy.
Innym sposobem powstania rozdzielności majątkowej między małżonkami może być orzeczenie sądu, który ustanowi między małżonkami rozdzielność majątkową.

W przypadku, gdy między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, co do zasady wszelkie przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności (np. małżeństwa w którym nie obowiązuje rozdzielność  majątkowa współmałżonków )  przez małżonków lub przez jednego z nich wchodzą do ich majątku wspólnego. Dla przykładu można wskazać, iż do takiego majątku wspólnego wchodzą np. wynagrodzenia za pracę, inne dochody.
Oczywiście należy również wyodrębnić tzw. majątek osobisty każdego z małżonków pomiędzy którymi istnieje wspólność majątkowa. Taki majątek obejmuje przedmioty majątkowe nabyte przez każdego ze współmałżonków przed powstaniem wspólności ustawowej.

Jak wygląda odpowiedzialność za długi?

Oczywiście na wstępie należy wskazać, jaki ustrój majątkowy panuje w małżeństwie lub czy przedmiotowe zobowiązanie powstało za zgodą obydwojga współmałżonków. I tak, jeżeli oboje małżonkowie są stronami czynności prawnej,  wierzyciel może żądać zaspokojenia powstałego z tej czynności długu zarówno z majątku osobistego każdego z małżonków jak i z ich majątku wspólnego. W takim wypadku wierzyciel w celu prowadzenia egzekucji będzie mógł  uzyskać od sądu tytuł wykonawczy skierowany przeciwko obojgu małżonkom, a egzekucja może być prowadzona z majątku osobistego każdego z małżonków oraz z ich majątku wspólnego.
Natomiast, jeśli stroną jest tylko jeden z małżonków,(np. umowy pożyczki), ale taka czynność została dokonana za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel (np. bank) może żądać zaspokojenia, zwrotu długu z majątku osobistego małżonka - dłużnika oraz z majątku wspólnego małżonków. W takim przypadku wierzyciel w celu prowadzenia egzekucji będzie mógł   uzyskać od sądu tytuł wykonawczy skierowany przeciwko obojgu małżonkom, przy czym tytuł będzie ograniczał odpowiedzialność drugiego małżonka do majątku objętego wspólnością majątkową. W takich przypadkach wierzyciel będzie musiał wykazać się dokumentem urzędowym lub prywatnym, że istniała zgoda na powstanie wierzytelności drugiego małżonka.
Inaczej rzecz się ma, jeżeli stroną czynności prawnej, która dotyczy majątku wspólnego małżonków, jest tylko jeden z nich, a czynność została dokonana bez zgody drugiego małżonka. Wierzyciel może żądać zaspokojenia długu z następującego majątku: z majątku osobistego małżonka (dłużnika) z wynagrodzenia za pracę małżonka - dłużnika, z innych dochodów uzyskanych przez małżonka itp. W takim przypadku wierzyciel w celu prowadzenia egzekucji będzie mógł uzyskać od sądu tytuł wykonawczy skierowany tylko przeciwko małżonkowi- dłużnikowi, a tytuł wykonawczy będzie uprawniał do prowadzenia egzekucji z wyżej wymienionych składników majątkowych.
Natomiast, jeśli stroną czynności prawnej jest tylko jeden z małżonków, przy czym czynność dokonana została przed powstaniem wspólności majątkowej lub wierzytelność wynikająca z tej czynności prawnej dotyczy majątku osobistego tego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia powstałego  długu z majątku osobistego małżonka - dłużnika, z jego wynagrodzenia za pracę lub z innych dochodów.

Jak zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej wpływa na odpowiedzialność za długi?
Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do nadania klauzuli wykonalności przez sąd przeciwko drugiemu małżonkowi, z ograniczeniem jego odpowiedzialności odpowiednio do majątku objętego wspólnością majątkową.   Na podstawie takiego tytułu wykonawczego do egzekucji można wszcząć egzekucję względem tych składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy majątkowej nie zawarto. W takiej sytuacji drugi małżonek może zgodnie z prawem bronić się przed egzekucją. W takim przypadku winien wykazać, że umowa majątkowa małżeńska implikuje skutki prawne względem wierzyciela, to znaczy o fakcie jej zawarcia oraz rodzaju wierzyciel wiedział.

Jak zmienić nazwiska?

W Polsce zmiana nazwiska jest dokonywana przeważnie przez kobietę z powodu wyjścia za mąż i przeważnie to kobieta przybiera nazwisko męża.
Taki stan wynika częściowo z tradycji a częściowo z uregulowań, które obowiązywały do 1998 r. W poprzednim stanie prawnym żona mogła przez oświadczenie złożone przy zawarciu małżeństwa zachować swoje nazwisko, przybrać nazwisko męża, albo do dotychczasowego nazwiska dołączyć nazwisko męża. Jeżeli żona nie złożyła takiego oświadczenia to automatycznie przybierała nazwisko męża.

Obecnie sprawa nazwiska po zawarciu małżeństwa jest uregulowana nieco inaczej. 

Zmiana nazwiska w związana z zawyciem małżeństwa została uregulowana w art. 25 ustawy z  dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. Nr 9, poz. 50 z pózn. zm.).
Każdy z małżonków składa oświadczenie o nazwisku, które będzie nosił po zawarciu małżeństwa. Oświadczenie takie składa się przed kierownikiem  urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie takie może być złożone przed sporządzeniem przez kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa albo bezpośrednio po zawarciu małżeństwa.
W Polsce przeważnie to kobieta zmienia swoje nazwisko na nazwisko męża. Może być tez odwrotnie to maż może zmienić swoje nazwisko na nazwisko żony.
Zmiana stanu cywilnego nie rodzi obowiązku zmiany nazwiska. Każdy z małżonków może zachować swoje dotychczasowe nazwisko. 
Każdy z małżonków może również  połączyć swoje dotychczasowe nazwisko z nazwiskiem drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w  wyniku z połączenia nazwiska dotychczasowego z nazwiskiem współmałżonka może składać się z maksymalnie dwóch członów.

Obecnie każdy z małżonków swobodnie podejmuje decyzję o wyborze nazwiska. Są 3 możliwości:
- pozostać przy swoim dotychczasowym nazwisku,
- wybrać wspólne nazwisko,
- połączyć swoje dotychczasowe nazwisko z nazwiskiem współmałżonka.
Przy składaniu oświadczenia o nazwisku dla siebie liczy się tylko wola danego małżonka. Wola drugiego z małżonków  jest bez znaczenia podobnie jak jego decyzja o wyborze nazwiska dla siebie.

Zmiana nazwiska nie jest dokonywana automatycznie wraz ze zmianą stanu cywilnego. W przypadku  gdy nie zostanie złożone oświadczenie w sprawie nazwiska, to każdy z małżonków zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

Zmiana nazwiska może być dokona na podstawie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska  (Dz. U. Nr 220 poz. 1414).
Zmiany nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany:
-  nazwiska ośmieszającego,
-  nazwiska używanego,
-  nazwiska, które zostało bezprawnie zmienione, 
- na nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. 

Zmiana nazwiska nie dokonuje się na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwisk posiada członków rodziny i takim nazwisku.

Nazwisko po zmianie może się składać z maksymalnie dwóch członów.
Zmiana nazwiska następuje na pisemny wniosek osoby, która chce zmienić swoje nazwisko. Wniosek o zmianę nazwiska należy złożyć osobiście do kierownika urzędu stanu cywilnego właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu wnioskodawcy. 

Zmiana nazwiska obojga rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które zrodzą się z tego małżeństwa. Zmiana nazwiska tylko jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci pod warunkiem, że drugi rodzić wyraził na to zgodę, chyba że drugi rodzic nie żyje, nie jest znany, jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych. Jeżeli w chwili zmiany nazwiska dziecko ma ukończone 13 lat do zmian nazwiska dziecka potrzebna jest także zgoda tego dziecka.

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe małżonka

Pan Robert chciałby się dowiedzieć czy i na jakich zasadach małżonek odpowiada za zobowiązania podatkowe.
Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe podatnika pozostającego w związku małżeńskim obejmuje majątek osobisty podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Skutki prawne wyłączenia lub ograniczenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu lub ograniczeniu ustawowej wspólności majątkowej.

Upadłość jednego z małżonków – przedsiębiorcy.
W razie ogłoszenia upadłości małżonka - przedsiębiorcy wspólność ustawowa między małżonkami ustaje z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości; małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym na tych samych zasadach, co pozostali wierzyciele. Domniemywa się, że majątek wspólny powstały w okresie prowadzenia przedsiębiorstwa przez upadłego został nabyty ze środków pochodzących z dochodów tego przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy wspólność majątkowa została wyłączona umową majątkową małżeńską dotychczasowy majątek wspólny małżonków nie wchodzi do masy upadłości, jeżeli od daty zawarcia umowy upłynęły dwa lata, a w przypadku zniesienia wspólności przez sąd lub orzeczenia przez sąd separacji małżonków - jeden rok licząc od daty zniesienia wspólności przez sąd lub orzeczenia separacji.

Jak wskazano w poprzednim artykule ustrój rozdzielności majątkowej małżonków powstaje na mocy :
- zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej (która ustanawia rozdzielność majątkową)
- orzeczenia sądu, ( które wprowadza między małżonkami rozdzielność majątkową),
- orzeczenia separacji małżonków,
- ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.
Najczęściej spotykaną formą rozszerzenia lub ograniczenia współwłasności majątkowej małżeńskiej, która jest najmniej uciążliwa dla współmałżonków jest umowa. Współmałżonkowie sami decydują jak ustawową współwłasność modyfikować tj. czy ją rozszerzyć czy też ograniczać.
Kolejno to zapisy wprowadzone do umowy decydują o tym, jakie składniki majątkowe wchodzą do majątku wspólnego małżonków, a jakie do ich majątków osobistych. Oczywiście znane są również przypadki gdzie dłużnicy chcąc zamknąć drogę wierzycielom zawierają takie umowy, które w sposób oczywisty wyłączają składniki majątku, które są wartościowe a co z tym idzie ograniczają możliwość przeprowadzenie egzekucji z takiego składnika majątku. Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona.
W zakresie sprawowania zarządu majątkiem wspólnym małżonków należy wskazać, iż mają zastosowanie opisane zasady dotyczące zarządu i odpowiedzialności małżonków z ramach majątku wspólnego tj. ustroju ustawowej wspólności majątkowej.
Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wspólności, wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona.

OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY

Obowiązek alimentacyjny, to obowiązek dostarczania środków utrzymania a w miarę potrzeby także środków wychowania. Obciąża krewnych w linii prostej (dziadek↔ojciec↔syn), rodzeństwo oraz małżonków.
Zakres obowiązku alimentacyjnego zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej do alimentacji. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny może być nałożony na osobę, która np. celowo zrezygnowała z zatrudnienia lub odrzuciła spadek po to, by wykazywać brak środków do spełnienia obowiązku alimentacyjnego. Warto też pamiętać, że uporczywa niealimentacja jest przestępstwem, zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 2.
W pierwszej kolejności zobowiązanym alimentacyjnie jest były małżonek lub małżonek pozostający w separacji. Następnie obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych (syn, wnuk) przed wstępnymi (ojciec, dziadek), a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.
Uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest jedynie ten, kto znajduje się w niedostatku. Ta zasada znajduje wyjątek jedynie w obowiązku rodziców w alimentacji swego dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie oraz w alimentacji byłego małżonka, gdy małżonek zobowiązany do alimentacji został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia.
Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli połączone są z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub jego najbliższej rodziny.
Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.
W razie zmiany stosunków, czyli zmiany w zakresie potrzeb uprawnionego do alimentów lub możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego do alimentów, można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Regulamin pracy

Pracownicy, chcąc rozstrzygnąć wątpliwości związane np. z organizacją pracy, najczęściej poszukują odpowiedzi w kodeksie pracy. Nie zawsze jest to poprawne, gdyż uwzględniać należy również zakładowe źródła prawa pracy. Jednym z nich jest właśnie regulamin pracy. Generalnie można stwierdzić, iż celem regulaminu pracy jest doprecyzowanie, dopasowanie ogólnych przepisów kodeksu pracy do potrzeb konkretnego zakładu pracy. Wynika z tego konkluzja, iż regulacje regulaminu pracy, po pierwsze nie mogą być sprzeczne z przepisami kodeksu pracy o charakterze bezwzględnie obowiązującym, po drugie mają skonkretyzować przepisy ogólne, o charakterze dyspozytywnym.

Przedmiot regulacji
Kodeks pracy w art. 104 określa zakres przedmiotowy regulaminu pracy. Ogólnie można stwierdzić, iż regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników. Nie obejmuje więc kwestii związanych z wynagrodzeniem. W szczególności regulamin powinien określić takie rzeczy jak:

1)    organizacja pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały, a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej,
2)    systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy,
3)    pora nocna,
4)    termin, miejsce, czas i częstotliwość wypłaty wynagrodzenia,
5)    wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom,
6)    rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym w celu odbywania przygotowania zawodowego,
7)  wykaz lekkich prac dozwolonych pracownikom młodocianym zatrudnionym w innym celu niż przygotowanie zawodowe,
8) obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, w tym także sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą,
9) przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
10) informacje o karach stosowanych zgodnie z art. 108 z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników.
Jeżeli poszukujemy więc odpowiedzi np. na pytanie czy praca o godz. 22 jest pracą w porze nocnej, kodeks pracy nie da nam odpowiedzi, gdyż stanowi on jedynie, iż praca w porze nocnej stanowi 8 godzin między godzinami 21 a 7 (między 21 a 7 jest 10 godzin). Odpowiedź znajdziemy w regulaminie pracy, który będzie precyzował, czy praca w nocy odbywa się między godzinami 21 a 5, czy między godzinami 23 a 7.

Procedura wprowadzenia
Regulaminu pracy nie wprowadza się, jeżeli w w/w zakresie obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy lub gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników. Jeżeli istnieje obowiązek wprowadzenia regulaminu pracy (więcej niż 20 pracowników i brak układu zbiorowego pracy), to pracodawca może to zrobić tylko w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową (chyba, że w ustalonym przez strony terminie nie dojdzie do uzgodnienia lub nie działa żadna organizacja związkowa, wtedy regulamin ustala pracodawca). Wchodzi on w życie po upływie 2 tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników. Na pracodawcy ciąży jednak obowiązek zapoznania pracownika z jego treścią przed rozpoczęciem przez niego pracy.

Czy można podważyć umowę dożywocia?

Kto może i czy w ogóle może podważyć, zaskarżyć umowę dożywocia i po jakim czasie od podpisania aktu notarialnego na mocy którego jeden członek rodziny otrzymuje nieruchomość w zamian za dożywotnią opiekę? Czy za życia darczyńcy, czy po jego śmierci? Czy ktokolwiek może wystąpić o zachowek po śmierci darczyńcy (dożywotnika)?

Umowa dożywocia polega na tym, że jedna osoba (dożywotnik) przenosi własność nieruchomości na inną osobę (nabywcę), która zobowiązuje się zapewnić jej dożywotnie utrzymanie (art. 908 – 916 kodeksu cywilnego). Nie jest to bezpłatne przysporzenia takie jak w przypadku darowizny.

Dzieci dożywotnika nie tracą prawa do spadku, natomiast do masy spadkowej nie wejdzie nieruchomość, której własność została wcześniej przeniesiona na inną osobę z tytułu umowy dożywocia. W praktyce może się więc okazać, że majątek spadkowy jest „pusty” i zmarły nie pozostawił spadkobiercom żadnych wartościowych przedmiotów, a umowa dożywocia wygaśnie z chwilą śmierci dożywotnika.

Spadkobiercy mogą więc nic nie otrzymać. Nie przysługuje im także roszczenie o zachowek wobec nabywcy nieruchomości. W art. 1000§ 1 kodeksu cywilnego przewidziano, że „Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny”. Jednak umowa dożywocia nie jest darowizną, bo darowizna polega na bezpłatnym przysporzeniu, a w przypadku dożywocia osoba, która nabywa nieruchomość musi spełnić określone w umowie świadczenia na rzecz dożywotnika.

Skoro zawarto umowę, to nie można się z niej już wycofać, chyba że wystąpią jakieś wyjątkowe okoliczności. Teoretycznie taka możliwość istnieje – przewidziano ją w art. 913§ 2 kodeksu cywilnego, w którym stwierdzono, że „W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie”. Przepis ten na zastosowanie tylko w szczególnych sytuacjach np. w razie drastycznego naruszania przez zobowiązanego zasad współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 kwietnia 1997 r., (sygn. akt III CKN 50/97)  stwierdził, że „wyjątkowość” ta może wystąpić w razie częstych i intensywnych awantury między stronami umowy dożywocia, w tym zwłaszcza awantury połączone z naruszaniem nietykalności cielesnej stron, przez usuwanie przemocą dożywotnika z domu, niszczenie jego rzeczy, permanentne poniżanie jego godności osobistej względnie także przez całkowite niewywiązywanie się z obowiązków wobec dożywotnika, i to mimo podejmowania przez niego odpowiednich kroków, aby obowiązki te mogły być wykonywane. Konsekwencją wydania wyroku rozwiązującego umowę dożywocia jest przejście własności nieruchomości z powrotem na zbywcę i do wygaśnięcia prawa dożywocia.

Trzeba też pamiętać, że teoretyczne uprawnienia to jedno, ale w sądzie mogą pojawić się problemy dowodowe. Dożywotnik domagając się rozwiązania umowy musi jeszcze wykazać, że występują „wyjątkowe sytuacje” uzasadniające rozwiązanie umowy dożywocia. Jeśli będzie brakować mu dowodów, to może przegrać sprawę. W swojej praktyce spotkałem się z sytuacją, że pozew dożywotnika został oddalony, bo sąd uznał, iż nie udowodnił on, że nowi właściciele w jakiś sposób mu dokuczają, nie przestawił żadnych świadków, nie miał też żądnych nagrać, a z notatek z interwencji policyjnych wynikało, że w większości przypadków to nowi właściciele wzywali policje i że to dożywotnik wszczyna awantury w domu.

Przepis art. 913§ 2 kodeksu cywilnego jednoznacznie określa, że z żądaniem rozwiązania umowy może wystąpić tylko zobowiązany lub dożywotnik – a nie jest spadkobiercy. Umowa dożywocia może być podważona w inny sposób np. na podstawie przepisów o wadach oświadczeń woli. W oparciu o te przepisy z powództwem może wystąpić nie tylko dożywotnik, ale też jego spadkobiercy po śmierci dożywotnika mogą próbować podważyć skuteczności umowy.

Zgodnie z art. 82 kodeku cywilnego „Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadomość albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych”. Spadkobiercy mogą więc próbować udowodnić, że w chwili zawierania umowy zbywca nieruchomości  był nieświadomy znaczenia tej czynności, czy też, że stan jego umysłu wykluczał możliwość samodzielnej decyzji w sprawie zawarcie umowy. Z takim pozwem o stwierdzenie nieważności mogą wystąpić nawet po kilku czy kilkudziesięciu latach od zawarcia umowy. Przepisy nie przewidują tu żadnego ograniczenia jeśli chodzi o upływ czasu.

Taki proces jest jednak skomplikowany i obarczony dużym ryzykiem przegrania przez powoda – trudno jest udowodnić po latach, że zawierający umowę nie był świadomy tego co robi, zwłaszcza, że umowa dożywocia zawierana jest w formie aktu notarialnego, więc notariusz musiałby odmówiłby jego sporządzenia, gdyby miał wątpliwości co do świadomości zbywcy.

Pozwolenie na budowę

Wszelkie prace budowlane mogą być wykonane na podstawie stosownego pozwolenia na budowę. Kwestia, które roboty budowlane wymagają pozwolenia na budowę, a które nie została uregulowana w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r.  Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.)

Należy pamiętać, że w przypadku robót wykonanych bez stosownego zezwolenia odpowiednie organy mogą wydać decyzję o rozbiórce wybudowanego obiektu. W takim przypadku wszelkie koszty budowy i rozbiórki ponosi inwestor.

Na początku należy ustalić co dokładnie chcemy zrobić tj. wybudować, przebudować czy też dokonać rozbiórki danego obiektu, a następnie udać się do Starostwa Powiatowego do Wydziału Architektury i Budownictwa, tam też uzyskamy odpowiedź czy musimy starać się o pozwolenie na budowę, lub dokonywać tylko zgłoszenia, oraz jakie dokumenty musimy uzyskać i wypełnić. 

Wyjątki od zasady uzyskania pozwolenia na budowę zostały uregulowane w art. 29-31 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa:
1)    obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej:
a)    parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m,
b)    płyt do składowania obornika,
c)    szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3,
d)    naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 4,50 m,
e)    suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2;
2)    wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki;
3)    indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;
4)    altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich;
5)    wiat przystankowych i peronowych;
6)    budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20 m2, służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei;
7)    wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych;
8)    parkometrów z własnym zasilaniem;
9)    boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji;
10)    miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie;
11)    zatok parkingowych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych;
12)    tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu;
13)    gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa;
14)    obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia poniżej 1 m poza rzekami żeglownymi oraz poza obszarem parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
15)    przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2;
16)    pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, służących do: 
a)    cumowania niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty,
b)    uprawiania wędkarstwa,
c)    rekreacji;
17)    opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych;
18)    pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;
19)    instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych;
20)    przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
21)    telekomunikacyjnych linii kablowych;
22)    kanalizacji kablowej;
23)    urządzeń pomiarowych, wraz z ogrodzeniami i drogami wewnętrznymi, państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby hydrogeologicznej:
a)    posterunków: wodowskazowych, meteorologicznych, opadowych oraz wód podziemnych,
b)    punktów: obserwacyjnych stanów wód podziemnych oraz monitoringu jakości wód podziemnych,
c)    piezometrów obserwacyjnych i obudowanych źródeł;
24)    obiektów małej architektury;
25)    ogrodzeń;
26)    obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych;
27)    tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniących jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel;
28)    znaków geodezyjnych, a także obiektów triangulacyjnych, poza obszarem parków narodowych i rezerwatów przyrody;
29)    instalacji telekomunikacyjnych w obrębie budynków będących w użytkowaniu.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: 
1)    remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków;
2)    dociepleniu budynków o wysokości do 12 m;
3)    utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych;
4)    instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym;
5)    wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem:
a)    ziemnych stawów hodowlanych,
b)    urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
6)    wykonywaniu ujęć wód śródlądowych powierzchniowych o wydajności poniżej 50 m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych;
7)    przebudowie sieci elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
8)    przebudowie dróg, torów i urządzeń kolejowych;
9)    wykonywaniu podczyszczeniowych robót czerpalnych polegających na usunięciu spłyceń dna, powstałych w czasie użytkowania basenów i kanałów portowych oraz torów wodnych, w stosunku do głębokości technicznych (eksploatacyjnych) i nachyleń skarp podwodnych akwenu;
10)    instalowaniu krat na obiektach budowlanych;
11)    instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych;
12)    montażu wolno stojących kolektorów słonecznych;
13)    instalowaniu kabli telekomunikacyjnych w kanalizacji kablowej.

Wypowiedzenie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych

Podstawowym zagadnieniem wymagającym omówienia w związku z potrzebą wypowiedzenia umowy na świadczenie usług telekomunikacyjnych, jest kwestia rodzaju umowy jaką zawarliśmy z operatorem – czy jest to umowa zawarta na czas określony, czy na czas nieokreślony?
Jeżeli mamy do czynienia z umową zawartą na czas określony, to co do zasady nie możemy wypowiedzieć takiej umowy przed upływem wskazanego w niej terminu. Co więcej, większość Operatorów stosuje w umowach zapisy przewidujące automatyczne przedłużenie tejże umowy, jeżeli nie wypowiemy jej przed upływem okresu na jaki została zawarta.
Umowa na czas określony może zostać wypowiedziana, jeżeli Strony przewidziały taką możliwość w jej treści. Wypowiedzenie jest skuteczne w terminach i formie, jaką przewiduje umowa.
Jeżeli zawarliśmy umowę na czas nieokreślony, to do wypowiedzenia umowy stosujemy terminy wypowiedzenia przewidziane w umowie, ustawie lub terminy przyjęte zwyczajowo (art. 365¹ Kodeksu cywilnego). Jeżeli brak jest wyżej wymienionych terminów umowa wygasa niezwłocznie po jej wypowiedzeniu.
Warto również pamiętać o przepisie art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że umowa zawarta w formie pisemnej wymaga, by jej wypowiedzenie również zostało stwierdzone pismem.
Ciekawostką w kwestii wypowiadania umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych jest treść art. 384¹ Kodeksu cywilnego i art. 59 Prawa telekomunikacyjnego. Przepisy te dają możliwość rozwiązania zarówno umów zawartych na czas określony, jak i na czas nieokreślony w sytuacji, gdy w trakcie trwania umowy Operator zmienia jednostronnie zapisy wiążących Strony regulaminów.
Przekładając wyżej wymienione przepisy na sytuację jednego z Czytelników informuję:
Wypowiedzenie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych poprzez złożenie ustnego oświadczenia pracownikowi Operatora w jego siedzibie – jest bezskuteczne. Bez wpływu na skuteczność wypowiedzenia jest zapłata dotychczasowych rachunków i zwrot aparatu telefonicznego. Wypowiedzenie powinno być złożone na piśmie, skoro umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych została zawarta na piśmie a domniemam, że tak właśnie było.
Kwestię zachowania okresów wypowiedzenia pomijamy, gdyż nie mamy wiedzy na temat postanowień zawartej umowy. Za względu na brak formy pisemnej wypowiedzenia umowy w przedmiotowej sprawie jest  bez znaczenia.
Skoro umowa nie została skutecznie wypowiedziana, to trwa nadal i Operator może żądać zapłaty wynagrodzenia za świadczone usługi do czasu upływu terminu na jaki umowa została zawarta.

ZACHOWEK A UMOWA DOŻYWOCIA

Treść art. 991 kodeksu cywilnego wskazuje, że roszczenie o zachowek jest możliwe wówczas, gdy sporządzono testament, bo w przepis stanowi, że roszczenie o zachowek przysługuje tym osobom, którzy byliby powołani do dziedziczenie z mocy ustawy. Można z tego wyciągnąć wniosek, że jeśli są powołani do dziedziczenie z mocy ustawy (nie ma testamentu), to roszczenie o zachowek im nie przysługuje.

Jednak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. (sygn. akt II CK 444/02) stwierdzono, że jeżeli uprawniony do zachowku, dziedziczący z ustawy wespół z innymi osobami, nie otrzymał należnego mu zachowku, ma przeciwko współspadkobiercom roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Sąd przyjął, że dokonując interpretacji przepisów prawa spadkowego trzeba też wziąć pod uwagę cel regulacji dotyczącej zachowku. Ustawodawca zamierzał najbliższym członkom rodziny zmarłego zapewnić pewne „minimum”, nawet jeśli doszło do „rozdania” całego majątku przez spadkodawcę. Dlatego też nawet w razie dziedziczenia ustawowego spadkobiercy mogą domagać się uzupełnienia zachowku.

W zasadzie zachowek zawsze przysługuje członkowi rodziny, jeśli nie został wydziedziczony. Osoba zobowiązana do zapłacenia zachowku mogłaby się powołać się na art. 5 kodeksu cywilnego i wskazać, że uprawniony do zachowku nadużywa swojego prawa. W orzeczeniu z dnia 19 maja 1981 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawie o zachowek nie jest wyłączone obniżenie wysokości należnej z tego tytułu sumy ze względu na nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 Kodeksu cywilnego) – III CZP 18/81. Również w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. Sąd Najwyższy uznał, że do spadkowych praw podmiotowych można zastosować art. 5 K.c. (sygn. akt IV CK 215/03). Chodzi o takie sytuacje, które mogłyby u spadkobierców rodzić poczucie niesprawiedliwości w związku z koniecznością uiszczenia zachowku, gdy osoba uprawniona do zachowku tylko w niewielkim stopniu zajmowała się spadkobierca, główny ciężar pomocy spadkodawcy np. finansowej spoczywał na osobie zobowiązanej do wypłacenia zachowku. Nawet wówczas przyjmuje się, że na podstawie art. 5 kodeksu cywilnego sąd może obniżyć zachowek, ale nie można osoby uprawnionej do zachowku całkowicie go pozbawić.

Przyjmuje się, że „sposobem” na uniknięcie płacenia zachowku jest przekazanie majątku na mocy umowy dożywocia. Umowa dożywocie to odrębny rodzaj umowy niż umowa darowizny. W art. 993 kodeku cywilnego ustawodawca przewidział, że tylko darowizny podlegają doliczeniu do spadku. W przepisie tym nie wspomina się o możliwości doliczenie wartości umowy dożywocia. Jeśli więc syn domagałby się zachowku, powołując się na fakt przekazania gospodarstwa, to można w odpowiedzi na pozew stwierdzić, że roszczenie jest bezzasadne, bo przepisy prawa spadkowego przewidują możliwość doliczenie do spadku darowizn, a nie umowy dożywocia.

Zgodnie z art. 908 kodeksu cywilnego w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie). Powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Zgodnie z definicją zawartą w Kodeksie cywilnym, przedmiotem umowy dożywocia może być wyłącznie nieruchomość. Dotyczy to każdego rodzaju nieruchomości - gruntowej, budynkowej i lokalowej, a także udziału w nieruchomości.

Zgodnie z art. 158 kodeksu cywilnego umowa dożywocia, jako umowa przenosząca własność nieruchomości, musi być zawarta pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego. W akcie notarialnym można dokładnie trzeba dokładnie określić z jakich części domu czy gospodarstwa dożywotnim może korzystać, do jakiś świadczeń jest zobowiązany nowy właściciel nieruchomości.

„Dyscyplinarka” dla pracodawcy

Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, tzw. „dyscyplinarka”, postrzegane jest jako najmniej korzystny dla niego sposób zakończenia kariery w zakładzie pracy. Warto jednak pamiętać, że ten mechanizm działa w dwie strony.
Zgodnie z art. 55 § 1(1) kodeksu pracy (kp) pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Szczególne znaczenie ma fragment „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków”. Określenie „ciężkie” oznacza znaczny stopień winy pracodawcy, przy czym winę należy rozumieć jako winę umyślną lub rażące niedbalstwo. Zasadniczy katalog „podstawowych obowiązków” pracodawcy zawiera art. 94 kp. Nie sposób w niniejszym artykule przytoczyć go w całości, ale tytułem przykładu wskazać należy na naruszanie przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz obowiązek terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia. W praktyce w tym zakresie najczęściej można wytknąć pracodawcy nieprawidłowości. Oczywiście art. 94 kp nie jest zamkniętym katalogiem obowiązków pracodawcy. W zależności od okoliczności konkretnego stanu faktycznego podstawą do rozwiązania umowy w tym trybie może być np. istotne naruszenie przez pracodawcę czci lub dobrego imienia pracownika.
W związku z okolicznością, iż to zawinione działanie lub zaniechanie pracodawcy było bezpośrednią przyczyną rozwiązania umowy o pracę w omawianym trybie, pracownikowi przysługuje odszkodowanie. Przepisy kodeksu pracy określają jego wysokość w sposób sztywny, bez powiązania ze stopniem czy rodzajem zawinienia. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni. Jeżeli pracodawca odmawia jego wypłacenia, pracownik może domagać się go w postępowaniu przed właściwym sądem pracy. Takie odszkodowanie nie jest opodatkowane (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Wskazać należy, iż pracownik decydujący się na rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie powinien dokładnie rozważyć zasadność naruszeń, które zarzuca pracodawcy. W przypadku gdyby okazało się, iż pracownik bezpodstawnie rozwiązał umowę o pracę w ten sposób, to pracodawca będzie uprawniony do dochodzenia od niego odszkodowania w tej samej wysokości. 
Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 55 § 2 kp). Bardzo istotnym jest, iż w/w oświadczenie poprawnie można złożyć tylko w okresie jednego miesiąca od momentu kiedy uzyskaliśmy wiadomość o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę.

Spadki po nowemu

Od 23 października 2011 roku zaczęła obowiązywać ustawa, uchwalona przez Sejm w dniu 18 marca 2011 która nowelizuje prawo spadkowe (Dz.U. nr 85 pod poz. 458). Zdecydowana większość opinii osób oceniających zmiany legislacyjne są bardzo pozytywne. Nowelizacja wprowadziła szereg rozwiązań, które korelują z oczekiwaniami większości społeczeństwa np. wprowadziła ona rozwiązanie, które ułatwia spadkodawcom takie przekazanie majątku, aby określone jego przedmioty trafiły do konkretnie wskazanej osoby bez względu na dziedziczenie pozostałych składników majątku. Często podawanym przykładem zastosowania nowych rozwiązań legislacyjnych jest np. przekazanie, (na wypadek śmierci), prowadzonego przez spadkodawcę przedsiębiorstwa osobie, która w jego ocenie daje gwarancję należytego kontynuowania działalności.

Przed nowelizacją takich możliwości do skutecznego decydowania przez spadkodawcę o sposobie podziału spadku nie było. Co implikowało w rzeczywistości skutek w postaci braku możliwości decydowania przez spadkodawcę jakie przedmioty należące do spadku mają przypaść po jego śmierci poszczególnym osobom. Posiłkując się przytoczonym powyżej przykładem można wskazać, iż często mieliśmy do czynienia z sytuacją, iż spadkodawca chcąc chociażby przekazać na wypadek śmierci przedsiębiorstwo konkretnej osobie nie miał możliwości tak po prostu wskazać, że przedsiębiorstwo przypada konkretnej osobie, a reszta masy spadkowej innym osobom. Dotychczas w prawie spadkowym istniała dyspozycja prawna, która nakazywała uznawać, że jeżeli spadkodawca w testamencie wskaże osobę powołaną do spodku na rzecz, której zrobił zapis testamentowy powołania do spadku w zakresie przedmiotów majątkowych, których wartość wyczerpuje niemal cały spadek, osobę tą uznawało się za spadkobiercę powołanego do całego spadku ( tj. w pozostałej części). W dotychczasowym stanie prawnym w celu przekazania określonego składnika majątku konkretnej osobie spadkodawca mógłby posłużyć się tzw. instytucją zapisu, którym spadkodawca zobowiązywał spadkobierców ustawowych lub testamentowych do spełnienia określonego świadczenia wyznaczonej osobie (zapisobiercy) np. można było zobowiązać spadkobierców do przekazania przedsiębiorstwa na rzecz osoby wskazanej w zapisie. 
Jednak w praktyce realizacja zapisów, jakie poczynił spadkodawca na gruncie dotychczasowych regulacji prawnych (kodeksu cywilnego) spotykała się z licznymi przeszkodami, które niejednokrotnie implikowały skutek w postaci niewykonania woli spadkodawcy. Takie zapisy rodziły obowiązek po stronie spadkobiercy ustawowego lub testamentowego polegający na wydaniu przedmiotu oznaczonego w zapisie osobie, na rzecz, której przedmiotowy zapis został poczyniony natomiast osobie wskazanej w zapisie (zapisobiercy) przysługiwało z chwilą ogłoszenia testamentu roszczenie o wydanie przedmiotu zapisu. Jednak często bywało tak, że spadkobiercy nie chcieli wydać przedmiotu objętego zapisem, wówczas jedynym rozwiązaniem dla zapisobiercy było postępowanie sądowe, które było koszto twórcze jak również często rozstrzygnięcia były bardzo odległe w czasie. Tym samym nowela przedmiotowej ustawy przyczyni się do wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych (instytucja zapisu windykacyjnego), które rozwiążą chociażby w/w problem.

Zapis windykacyjny – definicja znajduje się w kodeksie cywilnym ( art.  9811 KC) zgodnie z którym istnieje możliwość wprowadzenia postanowienia zgodnie z którym  w chwili otwarcia spadku oznaczona osoba nabędzie przedmiot zapisu na własność. Tym samym otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy i z tą właśnie chwilą zapisobierca uzyska własność rzeczy czy też prawa, które może być również przedmiotem zapisu. Zapisobierca tym samym staje się właścicielem ( z mocy samego prawa) a tym samym zbędne będzie dochodzenie tych roszczeń na drodze postępowania sądowego. Dla takich testamentów ( z tzw. zapisem windykacyjnym) ustawodawca zastrzegł obowiązek sporządzania ich w formie aktu notarialnego. Ustawodawca wskazał również rzeczy i prawa które mogą być wskazane w ramach zapisu windykacyjnego i tak można wymienić w ramach tego katalogu rzeczy oznaczone co do swojej tożsamości (np. samochód osobowy marki….. o nr. rej ….. samochód), prawa majątkowe które mogą być zbywalne, przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne, użytkowanie, służebność. Oczywiście należy pamiętać, iż można nabyć w ramach zapisu własności rzeczy lub praw tylko tych które w chwili otwarcia należą do spadku. Natomiast taki zapis jest bezskuteczny chociażby z uwagi na fakt iż przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy czy też spadkodawca był zobowiązany do dokonania innego rozporządzenia przedmiotem zapisu np. do jego zbycia, w/w przypadki implikują skutek w postaci bezskuteczności tak dokonanego zapisu.  Kolejno należy wskazać, iż taki zapis nie może być dokonany z zastrzeżeniem warunku czy terminu tym samym takie zastrzeżenia winny być traktowane zgodnie z dyspozycją ustawy za niezawarte ( nie implikujące, skutków prawnych, nieistniejące). Obrazując w/w zapisy można posłużyć się przykładem zapisu zgodnie z którym osoba wskazana przez spadkodawcę otrzyma rzecz pod warunkiem ze do końca 2011r zmieni stan cywilny. W takim przypadku traktujemy w/w warunek jako niezastrzeżony.

Należy jednak przytoczyć dyspozycję art. 9813 kodeksu cywilnego gdzie ustawodawca wskazuje, że jeżeli z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkodawca nie uczyniłby takiego zapisu na rzecz wskazanej osoby wówczas mamy do czynienia z nieważnością zapisu windykacyjnego tj. cały zapis windykacyjny za nieważny. W mojej ocenie takie zapisy...„okoliczności, z których wynikać miałby brak woli uczynienia zapisu, o ile warunek nie zostanie spełniony”…będą w praktyce skutkować różnymi interpretacjami poszczególnych stanów faktycznych spraw. Jednak nawet stwierdzenie iż taki zapis jest nieważny z uwagi na zastrzeżenie warunku lub terminu nie pozbawi całkowicie praw ( np. do przedmiotu objętego zapisem) osoby na rzecz której taki zapis został ustanowiony. Zgodnie z ustawą traktujemy taki nieważny zapis windykacyjny jak zapis zwykły, co w konsekwencji oznacza, że zapisobierca traci możliwość nabycia przedmiotu zapisu z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku a jego nabycie może nastąpić przez zawarcie właściwej umowy przenoszącej własność ze spadkobiercami czy też może mieć finał na wokandzie sądowej.
Nabycie przedmiotu windykacyjnego tak jak nabycie spadku dokonuje się w trakcie postępowania sądowego gdzie sąd w postanowieniu dokonuje stwierdzenia, że od dnia otwarcia spadku przedmiot zapisu windykacyjnego stał się własnością wskazanej w nim osoby.

Zgłoszenie robót budowlanych

Katalog robót budowlanych co do których nie ma konieczności uzyskiwania decyzji administracyjnej pozwolenia na budowę zawiera pozycje, które wymagają tzw. zgłoszenia. Zgodnie z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa następujących obiektów:
1)    obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: 
a)    parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m,
b)    płyt do składowania obornika,
c)    szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3,
d)    naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 4,50 m,
e)    suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2;
2)    wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki;
3)    indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;
4)    wiat przystankowych i peronowych;
5)    budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20 m2, służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei;
6)    wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych;
7)    parkometrów z własnym zasilaniem;
8)    boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji;
9)    miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie;
10)    zatok parkingowych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych;
11)    tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu;
12)    gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa;
13)    obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia poniżej 1 m poza rzekami żeglownymi oraz poza obszarem parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
14)    przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2;
15)    pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, służących do: 
a)    cumowania niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty,
b)    uprawiania wędkarstwa,
c)    rekreacji;
16)    opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych;
17)    pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;
18)    instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych;
19)    telekomunikacyjnych linii kablowych;
20)    kanalizacji kablowej;
21)    urządzeń pomiarowych, wraz z ogrodzeniami i drogami wewnętrznymi, państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby hydrogeologicznej: 
a)    posterunków: wodowskazowych, meteorologicznych, opadowych oraz wód podziemnych,
b)    punktów: obserwacyjnych stanów wód podziemnych oraz monitoringu jakości wód podziemnych,
c)    piezometrów obserwacyjnych i obudowanych źródeł;
22)    przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych. Z tym że konieczne jest sporządzenie planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
23)    ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m i wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu: 
a)    krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków,
b)    urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych,
24)    budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych.

Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga również wykonywanie robót budowlanych, polegających na:
1)    remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków;
2)    dociepleniu budynków o wysokości do 12 m;
3)    utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych;
4)    instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym;
5)    wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem: 
a)    ziemnych stawów hodowlanych,
b)    urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
6)    wykonywaniu ujęć wód śródlądowych powierzchniowych o wydajności poniżej 50 m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych;
7)    przebudowie sieci elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
8)    przebudowie dróg, torów i urządzeń kolejowych;
9)    wykonywaniu podczyszczeniowych robót czerpalnych polegających na usunięciu spłyceń dna, powstałych w czasie użytkowania basenów i kanałów portowych oraz torów wodnych, w stosunku do głębokości technicznych (eksploatacyjnych) i nachyleń skarp podwodnych akwenu.

Pozwolenie na rozbiórkę

W języku potocznym zwykle mówi się o pozwoleniu na budowę. W świadomości zwykle funkcjonuje przekonanie, że pozwolenia wymaga budowa lub przebudowa.
Zgodnie z Prawem budowlanym stosownego pozwolenia wymaga też wykonanie robót polegających na rozbiórce, wyburzeniu.
Przy rozbiórce podobnie jak przy budowie obowiązuje zasada określona w art. 28 Prawa budowlanego, że wszystkie roboty budowlane można wykonywać po uzyskaniu stosownej ostatecznej decyzji.
Rozbiórka czy wyburzenie to też są roboty budowlane.

Podobne jak przy budowie tak też przy rozbiórce istnieją wyjątki.
Prawo budowlane w niektórych przypadkach odstępuje od zasady uzyskiwania decyzji pozwolenia na rozbiórkę.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego pozwolenia nie wymaga rozbiórka: 
1)    budynków i budowli
-    niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską
-    o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości;
2)    obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki.

Rozbiórka obiektów budowlanych, o których mowa w pkt 1, wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, w którym należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania tych robót.

Wszystkie inne roboty rozbiórkowe wymagają uzyskania pozwolenia.

W przypadku rozbiórki budynków i budowli
-    niewpisanych do rejestru zabytków oraz nieobjętych ochroną konserwatorską
-    o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości;
może być nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, jeżeli rozbiórka tych obiektów:
1)    może wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska lub
2)    wymaga zachowania warunków, od których spełnienia może być uzależnione prowadzenie robót związanych z rozbiórką. 

Właściwy organ może żądać, ze względu na bezpieczeństwo ludzi lub mienia, przedstawienia danych o obiekcie budowlanym lub dotyczących prowadzenia robót rozbiórkowych. 

W wyjątkowych sytuacjach roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, tylko wtedy jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. 

Należy pamiętać by wniosek o pozwolenia na budowę lub rozbiórkę złożyć znacznie wcześniej niż planowane rozpoczęcie prac gdyż pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego nie będzie wydane w dniu składania wniosku. Decyzja może być wydane po przeprowadzeniu stosownego postępowania. Do postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzje taką wydaje właściwy miejscowo Starosta. Jest to decyzja administracyjna, od której przysługuje odwołanie w ciągu 14 dni.

UCHYLENIE OBOWIĄZKU ALIMENTACYJNEGO WZGLĘDEM PEŁNOLETNIEGO DZIECKA

Pan Tomasz chciałby wiedzieć w jakich okolicznościach może starać się o uchylenie wobec niego obowiązku alimentacyjnego na pełnoletniego syna.

Obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dzieci nie jest w żaden sposób ograniczony wiekiem dziecka. Ograniczenia wiekowe obowiązują jedynie w stosunku do wypłat z Funduszu Alimentacyjnego.
Oznacza to, że w poszczególnych przypadkach obowiązek zapłaty alimentów będzie obciążał rodzica nawet przez całe życie. Niemniej Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy daje w pewnych sytuacjach możliwość uchylenia się przez osobę zobowiązaną od swojego obowiązku. Mowa o art. 133§3 Kodeksu, który w przypadku pełnoletności dziecka pozwala na uchylenie się od obowiązku alimentacji w sytuacji, gdy zapłata połączona jest z nadmiernym uszczerbkiem dla zobowiązanego lub osoba uprawniona nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Przesłanki nie muszą być spełnione łącznie.
Nadmierny uszczerbek jest przez sądownictwo rozumiany jako sytuacja, w której zapłata świadczeń alimentacyjnych powoduje istotne ograniczenie możliwości zaspokajania własnych usprawiedliwionych potrzeb osoby zobowiązanej, choćby nie prowadziło to do życia w niedostatku.
Niedokładanie należytych starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się, to w szczególności sytuacja, gdy osoba uprawniona nie podejmuje prób znalezienia zatrudnienia. W tym pojęciu mieszczą się przykładowo także takie sytuacje jak: niedopełnianie obowiązków nakładanych na bezrobotnego przez Urząd Pracy a prowadzące do jego skreślenia z listy bezrobotnych, zbyt wygórowane wymagania osoby uprawnionej w stosunku do ofert dostępnych na rynku, czy niedostateczne zaangażowanie w utrzymanie istniejącego stanowiska pracy prowadzące do jego utraty.
Sprawy o uchylenie obowiązku alimentacyjnego niezależnie od wartości przedmiotu sporu rozpatrywane są przez Sądy Rejonowe właściwe miejscowo dla osoby uprawnionej do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych.
Opłata od pozwu, to kwota stanowiąca 5% wartości świadczeń alimentacyjnych należnych uprawnionemu na jeden rok.

Czy właściciel ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone przez zwierzęta oraz odpowiedzialność z tytułu wykroczeń?

Właściciel zwierzęcia domowego powinien sprawować nad nim nadzór w taki sposób, aby nie stanowiło ono zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia innych osób. W przypadku niedopełnienia należytej staranności w nadzorze nad pupilem osoba sprawująca nad nim pieczę może zostać zmuszona do pokrycia wyrządzonych przez niego szkód na podstawie przepisów prawa cywilnego albo nawet odpowiadać za wykroczenie.
Na gruncie prawa cywilnego zasadą jest, że osoba, która zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązana jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jej nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba, że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy. Jednakże, nawet wówczas, gdy osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według powyższych zasad, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Odnosząc się natomiast do możliwych przypadków odpowiedzialności z tytułu wykroczeń, należy wskazać następujące sytuacje:
• niezachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia (np. prowadzenie psa bez smyczy i kagańca);
• drażnienie lub płoszenie zwierzęcia powodujące, iż staje się ono niebezpieczne;
• pozostawienie zwierzęcia na drodze publicznej w okolicznościach, w których może to spowodować niebezpieczeństwo lub stanowić utrudnienie w ruchu drogowym;
• dopuszczanie do niszczenia przez zwierzę znajdujące się pod nadzorem terenów przeznaczonych do użytku publicznego, w tym uszkadzanie lub niszczenie roślinności (na przykład kopanie przez psa dziur w trawniku);
• puszczanie psa luzem w lesie poza czynnościami związanymi z polowaniem;
• niedopełnienie obowiązku zaszczepienia psa przeciwko wściekliźnie;
• hodowanie lub utrzymywanie bez zgody starosty chartów rasowych lub ich mieszańców;
• prowadzenie hodowli lub utrzymywanie bez zezwolenia psa rasy uznanej za agresywną.

ODPRAWA RENTOWA I EMERYTALNA

Przepis art. 92¹ kodeksu pracy (kp) stanowi o prawie do odprawy pieniężnej pracowników spełniających warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury.
Związek z przejściem na emeryturę lub rentę
Konieczny jest związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę. Jest on ujmowany raczej szeroko w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Do nabycia prawa do odprawy nie jest konieczne, aby rozwiązano stosunek pracy bezpośrednio z powodu przejścia pracownika na rentę lub emeryturę i tak np. gdy pracownik przechodzi na rentę lub emeryturę w pewnym okresie po ustaniu stosunku pracy, lecz następuje to bezpośrednio np. po okresie nieprzerwanego pobierania zasiłku chorobowego, zapoczątkowanego jeszcze w czasie trwania stosunku pracy, ma prawo do odprawy. Nie przysługuje ona jednak pracownikowi, który rozwiązał umowę o pracę w związku z przejściem na rentę rodzinną; także rozwiązanie stosunku pracy, wraz z którym pracownik uzyskuje świadczenie przedemerytalne, nie jest ustaniem stosunku pracy "w związku z przejściem na emeryturę" w rozumieniu art. 921  § 1 kp.
Wysokość odprawy

Odprawa przysługuje pracownikowi w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Wysokość tego wynagrodzenia ustala się tak, jak ekwiwalent pieniężny za urlop. Przepisy szczególne odnoszące się do różnych grup zawodowych oraz układy zbiorowe pracy mogą jednak ustalać wyższą odprawę. Należy zarazem zaznaczyć, że przepisy pozakodeksowe (np. układy zakładowe) przewidujące odprawy emerytalne i rentowe, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy (art. 9 § 2 kp), a gdyby tak było, należy zamiast nich stosować korzystniejsze przepisy prawa pracy, czyli wypłacić odprawę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Odprawa podlega opodatkowaniu jak wynagrodzenie za pracę. Podlega ona również ochronie przed potrąceniami (art. 87 kp) tak jak wynagrodzenie za pracę. W sytuacji, gdy pracodawca uchyla się od wypłaty świadczenia, pracownikowi przysługuje możliwość realizacji przysługującego mu prawa na drodze postępowania sądowego.

ZAMIANA WIECZYSTEGO UŻYTKOWANIA WE WŁASNOŚĆ

Budynek jest posadowiony na gruncie użytkowanym wieczyście, został wyremontowany i jego wartość wzrosła dwukrotnie. Opłacam opłatę za użytkowanie, ale jestem zainteresowana zmiana formy z użytkowania we własność nie wiem tylko czy muszę sie spieszyć, czy mogę jeszcze poczekać, stąd moje pytanie , czy wg nowych przepisów które wejdą w życie w 2012 roku gminy będące właścicielami gruntów będą mogły dokonać podwyższenia opłaty za użytkowanie w związku z tym że na działce znajduje się budynek o znacznie większej wartości niż kilka lat temu, czy w ogóle zmieni się zasada naliczania opłat za użytkowanie wieczyste i w jaki sposób, czy korzystniej będzie zmienić użytkowanie we własność już teraz czy może bezpiecznie można poczekać do następnego roku.

Termin zgłaszania przez obywateli i inne uprawnione podmioty żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości upłynie dnia 31 grudnia 2012 r.

Za decyzję kończącą postępowanie wszczęte wnioskiem po 31 grudnia 2006 r., opłata skarbowa wynosi 10,00 zł (nie dotyczy decyzji umarzających postępowanie lub wydawanych w postępowaniu odwoławczym albo w trybie szczególnym).
Osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Jej wysokość stanowi różnicę pomiędzy wartością prawa własności nieruchomości a wartością przysługującego użytkowania wieczystego.
Wyceny tych praw dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Oznacza to, że im dłużej trwa użytkowanie wieczyste, tym jego wartość rynkowa jest mniejsza, a w konsekwencji opłata za przekształcenie będzie wyższa. Jednocześnie organ wydający decyzję na wniosek użytkownika wieczystego może udzielić bonifikaty od opłaty sięgającej nawet 99 proc. jej wartości, a także rozłożyć ją na raty, na czas nie krótszy niż dziesięć lat i nie dłuższy niż 20 lat.

Niejednokrotnie zatem opłacalność ekonomiczna przekształcenia będzie uzależniona od zakresu udzielonej bonifikaty. Jej wysokość ustalana jest indywidualnie, przy czym uzależniona jest głównie od przeznaczenia nieruchomości i miejsca jej położenia. Z reguły na największe bonifikaty liczyć mogą użytkownicy wieczyści nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe oraz spółdzielnie mieszkaniowe ustanawiające odrębną własność lokali na rzecz członków spółdzielni.
Należy liczyć się z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty, jeżeli osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż te, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty.

Prawo do nieodpłatnego przekształcenia przysługuje użytkownikom wieczystym i ich następcom prawnym, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990r., niezależnie od przeznaczenia tej nieruchomości.

Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459, z 2007 r. Nr 191, poz. 1371, z 2009 r. Nr 206, poz. 1590) osobie fizycznej, której dochód miesięczny na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym nie przekracza przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za ostatnie półrocze roku poprzedzającego rok, w którym złożono wniosek o przekształcenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, organ właściwy do wydania decyzji udziela, na jej wniosek, 90% bonifikaty od opłaty, jeżeli nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe lub przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę. Natomiast osobom fizycznym, które użytkowanie wieczyste uzyskały przed dniem 5 grudnia 1990 r. oraz ich następcom prawnym, organ właściwy do wydania decyzji udziela, a ich wniosek, 50% bonifikaty.

Nie dotyczy to spółdzielni mieszkaniowej w przypadku ustanowienia odrębnej własności na rzecz członków oraz właścicieli lokali, którym przekształcono udział w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności, a także zbycia na rzecz osoby bliskiej.
Użytkownik wieczysty nie poniesie natomiast opłat notarialnych i podatku od czynności cywilnoprawnych występujących przy nabywaniu nieruchomości na postawie umowy cywilnoprawnej.
Jeżeli "operacja przekształcenie" przebiegła pomyślnie, na jej końcu następuje wydanie decyzji administracyjnej przekształcającej prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Natomiast aktualizacja wysokości opłat rocznych za użytkowanie wieczyste gruntu jest narzędziem, które zmierza do powiązania wartości świadczenia wieczystego użytkownika z rzeczywistą wartością gruntu oddanego mu do używania. Aktualizacja może skutkować zarówno podwyższeniem opłaty, jak i jej obniżeniem, jednak najczęstszą sytuacją jest właśnie zwiększenie obciążenia użytkownika wieczystego.
Należy odróżnić zmianę wysokości opłaty – przy zastosowaniu tej samej stawki – od zmiany wysokości stawki procentowej opłaty. Zmianę wysokości opłaty rocznej regulują art. 77–81 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u. og. n. ), zaś o zmianie stawki procentowej opłaty mowa jest w art. 74–76 u. og. n.
Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego może być aktualizowana raz w roku. Oczywiście, przesłanką do aktualizacji jest zmiana wartości nieruchomości.
Stawka procentowa opłaty rocznej za nieruchomości gruntowe wynosi:
1) 0,3 % ceny – w przypadku nieruchomości oddanych:● na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej,● pod budowę obiektów sakralnych wraz z budynkami towarzyszącymi, plebanii w parafiach diecezjalnych i zakonnych, archiwów i muzeów diecezjalnych, seminariów duchownych, domów zakonnych oraz siedzib naczelnych władz kościołów i związków wyznaniowych,● na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, wychowawczą, naukową lub badawczo-rozwojową;
2) 1% ceny – w przypadku nieruchomości gruntowych oddanych na:● cele rolne,● cele mieszkaniowe,● na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów publicznych oraz działalność sportową;
3) 2% – w przypadku nieruchomości gruntowych przeznaczonych na działalność turystyczną;
4) 3% za pozostałe nieruchomości gruntowe

ZDAERZENIE Z DZIKIEM, JELENIEM, CZYLI ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SZKODY WYRZĄDZONE PRZEZ ZWIERZĘTA ŁOWNE

W celu ustalenia podstaw prawnych do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych oraz podmiotów zobowiązanych ewentualnie do naprawienia szkody w przypadku zdarzeń szkodowych ze zwierzyną leśną należy przede wszystkim ustalić, czy zwierzę wyrządzające szkodę w pojeździe jest zwierzyną łowną. Katalog zwierząt łownych, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42 , poz. 372 z późn. zm.) wskazany został przez ministra właściwego do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz Państwowej Rady Ochrony Przyrody i Polskiego Związku Łowieckiego w Rozporządzeniu z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz. U. nr 45 poz. 433).

Jak wynika z § 1 ust. 1 pkt. f) rozporządzenia Ministra Środowiska z w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych dzik, ew. jeleń został zakwalifikowany, jako tzw. zwierzyna gruba. Pozostałymi gatunkami zwierząt zaliczonymi do tej kategorii są: łoś, jeleń szlachetny, jeleń sika, daniel, sarna, muflon.

Aktem prawnym, będącym podstawą prawną zgłaszanych roszczeń będzie wówczas ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 z późn. zm.), jak również kodeks cywilny w zakresie podstaw odpowiedzialności (art. 415 i n.) oraz zasad ustalania wysokości odszkodowania (art. 361).

Zgodnie z pierwszym z ww. aktów prawnych za tzw. szkody łowieckie, a więc szkody, do których doszło w uprawach i płodach rolnych wyrządzonych przez dziki, łosie, jelenie, daniele, sarny, muflony oraz przy wykonywaniu polowania odpowiedzialność, co do zasady, ponosi dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego (art. 46 Prawa łowieckiego). Ponadto, co najistotniejsze pamiętać należy, że jednym z zadań, które w ramach gospodarki łowieckiej winni realizować dzierżawcy lub zarządcy obwodów łowieckich, jest ochrona zwierzyny przed zagrożeniem ruchu pojazdów samochodowych na drogach krajowych i wojewódzkich (art. 11 ust. 2 pkt.8). Powinno się to wyrażać m.in. poprzez uniemożliwienie lub ograniczenie migracji zwierząt do dużych skupisk ludzkich a także dbanie o właściwe oznakowanie dróg znakami ostrzegającymi o bytowaniu (wędrówkach) w tej okolicy dzikich zwierząt. Fakt ten powinien zostać zgłoszony przez wskazywane podmioty, do właściwego zarządcy drogi, który jest odpowiedzialny za usytuowanie i konserwację odpowiednich oznakowań drogowych.

W razie więc zajścia zdarzenia szkodowego z udziałem zwierzęcia żyjącego w stanie wolnym może się okazać, że ponosić ewentualną odpowiedzialność za szkodę może zarządca bądź dzierżawca obwodu łowieckiego (zazwyczaj koło łowieckie Polskiego Związku Łowieckiego lub rzadziej inna jednostka), z uwagi na niedochowanie ciążących na nich obowiązków w zakresie gospodarki zwierzyną łowną. W sytuacjach bowiem, gdy z przyczyn zaniedbań w zakresie informowania zarządców dróg o wędrówkach zwierząt bądź tez mającymi postać zaniedbania w zakresie ograniczenia lub uniemożliwienia migracji zwierząt i dopuszczania do ich swobodnego przemieszczania się dojdzie do wystąpienia szkody np. kolizji drogowej z udziałem zwierząt łownych, wówczas po stronie osoby poszkodowanej powstanie roszczenie o jej naprawienie do podmiotu winnego zaniedbań.
Z roszczeniami można zwrócić się bezpośrednio do "sprawcy" szkody, bądź do jego ubezpieczyciela w zakresie odpowiedzialności cywilnej. W razie zaś odmowy spełnienia świadczenia przysługuje osobom poszkodowanym wystąpienie z powództwem odszkodowawczym do sądu powszechnego właściwego miejscowo według zamieszkania pozwanego.

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU

Przepisy dotyczące służebności przesyłu, są przepisami stosunkowo nowymi, zostały dodane do Kodeksu Cywilnego w 2008 roku. Zostały one dodane do kodeksu w celu uregulowania stosunków prawnych pomiędzy przedsiębiorstwami przesyłowymi a właścicielami gruntów przez które biegną instalacje. Ważnym motywem była również chęć ułatwienia przyszłych inwestycji w sieci przesyłowe.
W myśl tych przepisów nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń.
Służebność przesyłu określa zakres w jakim przedsiębiorca przesyłowy może korzystać z cudzej nieruchomości.
Służebność może zostać ustanowiona na dwa sposoby: poprzez umowę między stronami zawartą w formie aktu notarialnego lub poprzez orzeczenie sądu, zapadłe na skutek wniosku jednej ze stron. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku warto zadbać o to, by rozstrzygnąć kwestie związane z wynagrodzeniem za dotychczasowe korzystanie przez przedsiębiorcę przesyłowego w nieruchomości.
Częstym zjawiskiem w praktyce jest sytuacja, w której przedsiębiorstwa przesyłowe po wezwaniu przez właściciela nieruchomości do uregulowania stanu prawnego, występują do sądu z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu. By wniosek przedsiębiorstwa był zasadny musi ono korzystać od 20 lat (w przypadku złej wiary, czyli świadomości przedsiębiorcy, że urządzenia przesyłowe znajdują się na nieruchomości do której nie ma on tytułu prawnego – 30 lat) z trwałego i widocznego urządzenia przesyłowego.
W przypadku stwierdzenia przez sąd, że przedsiębiorca przesyłowy nabył przez zasiedzenie służebność przesyłu wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości nie należy się.
Właścicielowi nieruchomości przysługuje także roszczenie do przedsiębiorcy przesyłowego o to, by nabył on nieruchomość na której znajdują się urządzenia przesyłowe, ale tylko wtedy, gdy korzystanie z nieruchomości stało się niemożliwe lub bardzo utrudnione. Roszczenie to przysługuje, gdy wartość urządzeń przesyłowych znacznie przewyższa wartość zajętej nieruchomości.